Najważniejsze zasady działania w nagłych wypadkach po francusku
Numery alarmowe we Francji i krajach frankofońskich
W sytuacji nagłej, gdy działa stres, pierwsze sekundy są kluczowe. Znajomość poprawnych numerów alarmowych po francusku oszczędza chaosu i tłumaczenia się na migi. W Europie i krajach francuskojęzycznych funkcjonuje kilka podstawowych numerów:
- 112 – europejski numer alarmowy (działa z komórki, także we Francji, Belgii, Szwajcarii, Luksemburgu).
- 15 – pogotowie ratunkowe (SAMU – Service d’Aide Médicale Urgente).
- 17 – policja (police / gendarmerie).
- 18 – straż pożarna (pompiers – również przy wypadkach drogowych).
- 114 – numer alarmowy przez SMS dla osób niesłyszących (we Francji).
W praktyce, jako obcokrajowiec, najprościej jest wybrać 112. Operatorzy zwykle potrafią przełączyć się na angielski, ale podstawowe zwroty po francusku bardzo pomagają, szczególnie poza dużymi miastami.
Najprostszy schemat zgłoszenia po francusku
Służby ratunkowe potrzebują trzech rzeczy: co się stało, gdzie i ile jest osób poszkodowanych. Pomaga prosty schemat wypowiedzi, który można dostosować do każdej sytuacji:
- Przedstawienie się: Bonjour, je m’appelle… Je suis polonais / polonaise. Je ne parle pas bien français. (Dzień dobry, nazywam się… Jestem Polakiem / Polką. Słabo mówię po francusku.)
- Rodzaj zdarzenia: C’est un accident de voiture / un accident de la route / une urgence médicale / un cambriolage / une agression.
- Lokalizacja: Nous sommes à … / L’adresse est … / Sur l’autoroute A7, direction Lyon, près de la sortie numéro…
- Liczba poszkodowanych: Il y a une personne blessée / deux personnes blessées / plusieurs blessés.
Dobrze jest od razu powiedzieć, że słabo mówisz po francusku. Operator zwolni tempo mówienia i spróbuje uprościć pytania.
Kluczowe zwroty alarmowe w języku francuskim
Przyda się kilka zdań „na skróty”, które pozwalają szybko przekazać krytyczne informacje:
- Pomocy! – Au secours !
- To pilne! – C’est une urgence !
- Ktoś jest ranny. – Quelqu’un est blessé.
- On nie oddycha. – Il / Elle ne respire plus.
- On nie reaguje. – Il / Elle ne réagit pas.
- Jest dużo krwi. – Il y a beaucoup de sang.
- Pożar / pali się. – Il y a un incendie / Ça brûle.
- Potrzebuję lekarza. – J’ai besoin d’un médecin.
Najlepiej zapisać te wyrażenia na kartce i mieć przy paszporcie albo w telefonie (notatka offline). W stresie nawet proste słowa potrafią wylecieć z głowy.
Kontakt z policją po francusku: zgłoszenie przestępstwa i interwencja
Policja a żandarmeria – kogo wołać?
We Francji funkcjonują dwa główne rodzaje służb porządkowych: la police i la gendarmerie. Dla turysty różnica jest praktycznie niewidoczna – obie jednostki przyjmują zgłoszenia, interweniują i przyjmują zawiadomienia o przestępstwie. W mieście najczęściej spotkasz police nationale lub police municipale, na terenach wiejskich – gendarmerie.
Niezależnie od tego, czy dzwonisz pod 17 czy 112, możesz po prostu powiedzieć:
- Je demande la police, s’il vous plaît. – Proszę o policję.
- Je voudrais signaler un vol / une agression / un accident. – Chcę zgłosić kradzież / napaść / wypadek.
Na komisariacie szukaj oznaczeń COMMISSARIAT DE POLICE lub GENDARMERIE NATIONALE.
Zgłoszenie kradzieży lub napaści na policji
Jeżeli ukradziono ci dokumenty, telefon, portfel lub padłeś ofiarą napaści, przydatny jest schemat oświadczenia na policji. Po francusku na zgłoszenie mówi się déclaration albo dépôt de plainte (złożenie skargi / zawiadomienie).
Przykładowe zdania:
- Je voudrais faire une déclaration. – Chciałbym złożyć oświadczenie.
- Je voudrais déposer une plainte. – Chciałbym złożyć zawiadomienie o przestępstwie.
- On m’a volé mon portefeuille / mon sac / mon téléphone. – Skradziono mi portfel / torbę / telefon.
- On m’a agressé dans la rue. – Zostałem zaatakowany na ulicy.
- J’ai perdu mon passeport. – Zgubiłem paszport.
Policjant będzie potrzebował informacji: kiedy, gdzie, co dokładnie się stało i co zginęło. Dobrze znać te podstawowe pytania:
- Quand est-ce que c’est arrivé ? – Kiedy to się stało?
- Où exactement ? – Gdzie dokładnie?
- Qu’est-ce qui a été volé ? – Co zostało skradzione?
- Vous avez des témoins ? – Czy są świadkowie?
- Vous avez vu la personne ? Pouvez-vous la décrire ? – Czy widział(a) pan/pani sprawcę? Czy może go opisać?
Na końcu dostaniesz dokument potwierdzający zgłoszenie: récépissé de dépôt de plainte lub copie de la plainte. Jest niezbędny do zgłoszenia szkody w ubezpieczalni i przy wyrabianiu nowych dokumentów.
Wyrażenia przy kontroli drogowej i wypadku
Przy wypadkach drogowych lub zwykłej kontroli drogowej przydaje się kilka dodatkowych słów:
- Contrôle de police / contrôle routier – kontrola policji / drogowa.
- Papiers du véhicule, s’il vous plaît. – Dokumenty pojazdu, proszę.
- Votre permis de conduire et votre carte d’identité. – Prawo jazdy i dowód tożsamości.
- Je suis touriste. Voilà mon passeport et les documents de la voiture. – Jestem turystą. Oto mój paszport i dokumenty auta.
- Je ne comprends pas bien, parlez-vous anglais ? – Słabo rozumiem, czy mówi pan/pani po angielsku?
W razie kolizji:
- C’est un petit accident, il n’y a pas de blessés. – To mała stłuczka, nie ma rannych.
- Il y a un blessé, appelez les pompiers, s’il vous plaît. – Jest osoba ranna, proszę wezwać strażaków/pogotowie.
- Échangeons nos coordonnées et nos assurances. – Wymieńmy się danymi i ubezpieczeniem.
Do każdej kolizji z udziałem auta z wypożyczalni lub gdy są ranni koniecznie wzywa się policję i strażaków (les pompiers), a później wysyła constat amiable do ubezpieczalni.
Francuski u lekarza i na pogotowiu: opis objawów i chorób
Wezwanie pomocy medycznej po francusku
W razie nagłej potrzeby medycznej we Francji lub innym kraju frankofońskim najlepiej skorzystać z numeru 15 (SAMU) lub 112. W zgłoszeniu dobrze od razu zaznaczyć, że dzwoni turysta i potrzebuje lekarza:
- C’est une urgence médicale. – To nagły przypadek medyczny.
- La personne a mal à la poitrine / ne respire pas / a perdu connaissance. – Osoba ma ból w klatce / nie oddycha / straciła przytomność.
- Nous sommes à l’hôtel… / au camping… / dans la rue… – Jesteśmy w hotelu… / na kempingu… / na ulicy…
W wielu miastach działają również prywatne numery lekarzy dyżurnych (médecin de garde) oraz sieci typu SOS Médecins, które wysyłają lekarza do hotelu czy mieszkania. W recepcji hotelu można poprosić:
- Je voudrais appeler un médecin, c’est urgent. – Chciałbym wezwać lekarza, to pilne.
- Est-ce qu’il y a un médecin de garde ? – Czy jest lekarz dyżurny?
Podstawowe zwroty u lekarza po francusku
Przed wizytą lub przyjęciem na SOR (fr. les urgences) dobrze umieć w prosty sposób opisać swoje dolegliwości. Kluczowe zdania:
- Je suis malade. – Jestem chory/chora.
- Je ne me sens pas bien. – Źle się czuję.
- J’ai mal ici. – Boli mnie tutaj.
- Depuis quand ? – Od kiedy? (pytanie lekarza).
- Depuis hier / depuis deux jours / depuis une semaine. – Od wczoraj / od dwóch dni / od tygodnia.
- C’est la première fois. – To pierwszy raz.
- J’ai déjà eu ce problème. – Miałem już ten problem.
Przy wejściu na izbę przyjęć można powiedzieć:
- Je viens pour une urgence. – Przyszedłem w nagłym trybie.
- Il / Elle a un problème grave. – On / ona ma poważny problem.
- Je suis tombé / je me suis blessé à la jambe. – Upadłem / zraniłem się w nogę.
Opis bólu i objawów w języku francuskim
Francuscy lekarze często proszą o precyzyjny opis bólu: gdzie, jak mocny, od kiedy. Przydaje się kilka podstawowych słów:
- douleur – ból
- fièvre – gorączka
- toux – kaszel
- nausées – mdłości
- vomissements – wymioty
- diarrhée – biegunka
- vertiges – zawroty głowy
- essoufflement – duszność
- éruption / boutons – wysypka / krostki
Przykłady zdań:
- J’ai mal à la tête / au ventre / à la poitrine / au dos. – Boli mnie głowa / brzuch / klatka piersiowa / plecy.
- J’ai de la fièvre, 39 degrés. – Mam gorączkę, 39 stopni.
- Je tousse beaucoup et j’ai du mal à respirer. – Dużo kaszlę i ciężko mi się oddycha.
- J’ai des vertiges quand je me lève. – Kręci mi się w głowie, gdy wstaję.
- J’ai la diarrhée depuis trois jours. – Mam biegunkę od trzech dni.
Stopień bólu można określić prostą skalą:
- Ça fait un peu mal. – Trochę boli.
- Ça fait très mal. – Bardzo boli.
- C’est insupportable. – Nie do zniesienia.
Alergie, leki i choroby przewlekłe po francusku
Przed każdym podaniem leku lekarz lub pielęgniarka zapyta o alergie i choroby przewlekłe. Te informacje dobrze mieć zapisane na karteczce po francusku lub po angielsku:
- Je suis allergique à… – Jestem uczulony na…
- Je suis allergique à la pénicilline. – Jestem uczulony na penicylinę.
- Je prends ce médicament régulièrement. – Przyjmuję ten lek regularnie.
- J’ai du diabète. – Mam cukrzycę.
- J’ai de l’hypertension. – Mam nadciśnienie.
- J’ai des problèmes cardiaques. – Mam problemy z sercem.
- Je suis enceinte. – Jestem w ciąży.
Jeżeli nie pamiętasz nazw leków po francusku, weź ze sobą opakowania lub zdjęcia etykiet – lekarz zwykle rozpozna międzynarodową nazwę substancji czynnej.
W aptece po francusku: leki bez recepty i recepta
Po wizycie u lekarza albo przy lżejszych dolegliwościach często trafia się do apteki (pharmacie). We Francji nawet proste leki kupuje się zwykle po krótkiej rozmowie z farmaceutą (pharmacien / pharmacienne).
- Je cherche une pharmacie. – Szukam apteki.
- Je voudrais quelque chose contre la douleur / contre la fièvre. – Chciałbym coś przeciw bólowi / gorączce.
- J’ai besoin d’un médicament sans ordonnance. – Potrzebuję leku bez recepty.
- J’ai une ordonnance de mon médecin. – Mam receptę od lekarza.
Farmaceuta może zapytać o objawy i przeciwwskazania:
- Quels sont vos symptômes ? – Jakie ma pan/pani objawy?
- Depuis quand avez-vous mal ? – Od kiedy boli?
- Est-ce que vous prenez d’autres médicaments ? – Czy przyjmuje pan/pani inne leki?
- Vous êtes enceinte ? – Czy jest pani w ciąży?
Przy pakowaniu leków przydają się jeszcze proste zwroty:
- Comment dois-je prendre ce médicament ? – Jak mam przyjmować ten lek?
- Combien de fois par jour ? – Ile razy dziennie?
- Avant ou après le repas ? – Przed czy po posiłku?
- Est-ce que c’est remboursé par l’assurance ? – Czy to jest refundowane przez ubezpieczenie?
Warto wiedzieć, że wiele aptek ma dyżury nocne i świąteczne – w razie potrzeby szukaj informacji pharmacie de garde.
W szpitalu i na izbie przyjęć po francusku
Po przyjeździe karetki lub samodzielnym wejściu do szpitala zwykle następuje rejestracja (accueil). Tam podaje się dane osobowe i informacje o ubezpieczeniu.
- Je viens pour les urgences. – Przyszedłem na ostry dyżur.
- Il / Elle a été amené(e) par l’ambulance. – On / ona został(a) przywieziony(a) karetką.
- Je suis étranger / touriste. – Jestem obcokrajowcem / turystą.
- Voilà mon passeport et ma carte d’assurance. – Oto mój paszport i karta ubezpieczeniowa.
Personel może zadać kilka standardowych pytań:
- Quel est le problème ? – Jaki jest problem?
- Depuis quand ça a commencé ? – Od kiedy to się zaczęło?
- Est-ce que vous avez déjà été opéré ? – Czy był pan/pani już kiedyś operowany(a)?
- Vous avez de la fièvre ? – Czy ma pan/pani gorączkę?
Jeżeli potrzebujesz towarzyszyć bliskiej osobie, pomogą takie zdania:
- Je voudrais rester avec lui / elle. – Chciałbym zostać z nim / z nią.
- Je suis son mari / sa femme / son père / sa mère. – Jestem jego mężem / jej żoną / jego ojcem / jego matką.
- Où est-il / elle maintenant ? – Gdzie on / ona teraz jest?
Rozmowa po badaniach i instrukcje lekarza
Po badaniach lekarz zwykle tłumaczy diagnozę i plan leczenia. Dobrze umieć poprosić o proste wyjaśnienie lub powtórzenie informacji.
- Qu’est-ce que j’ai exactement ? – Co dokładnie mi jest?
- Est-ce que c’est grave ? – Czy to poważne?
- Je ne parle pas bien français, pouvez-vous parler plus lentement ? – Słabo mówię po francusku, czy może pan/pani mówić wolniej?
- Est-ce que vous pouvez écrire le nom du médicament / du diagnostic ? – Czy może pan/pani zapisać nazwę leku / diagnozy?
Przy wychodzeniu ze szpitala (lub z wizyty) częste są zalecenia:
- Vous devez rester au repos. – Musi pan/pani odpoczywać.
- Évitez l’alcool et le sport pendant quelques jours. – Proszę unikać alkoholu i sportu przez kilka dni.
- Si la douleur revient, revenez aux urgences. – Jeśli ból wróci, proszę wrócić na ostry dyżur.
- Prenez ce médicament pendant sept jours. – Proszę brać ten lek przez siedem dni.
Ubezpieczenie podróżne po francusku: podstawowe słownictwo
Przy poważniejszej chorobie, wypadku czy kradzieży często trzeba kontaktować się z ubezpieczycielem. W dokumentach i rozmowach pojawia się kilka typowych pojęć:
- assurance voyage – ubezpieczenie podróżne
- assurance maladie – ubezpieczenie zdrowotne
- assurance auto – ubezpieczenie samochodu
- contrat d’assurance – umowa ubezpieczenia
- numéro de police d’assurance – numer polisy
- assistance – pomoc (centrum assistance)
- prise en charge – pokrycie kosztów przez ubezpieczyciela
- franchise – udział własny
- déclaration de sinistre – zgłoszenie szkody
Kontakt telefoniczny z ubezpieczycielem po francusku
Dzwoniąc na numer alarmowy ubezpieczalni (często jest to centrum międzynarodowe), możesz trafić na rozmówcę francuskojęzycznego. Przydaje się prosty schemat przedstawienia sytuacji.
- Bonjour, j’appelle pour un sinistre. – Dzień dobry, dzwonię w sprawie szkody.
- Je suis assuré chez… – Jestem ubezpieczony w…
- Voici mon numéro de police d’assurance : … – Oto mój numer polisy: …
- Je suis actuellement en France / en Belgique / en Suisse, à… – Obecnie jestem we Francji / Belgii / Szwajcarii, w…
Dalej opisujesz typ zdarzenia:
- Il y a eu un accident de voiture. – Doszło do wypadku samochodowego.
- On m’a volé mon sac avec mes papiers. – Ukradziono mi torbę z dokumentami.
- Je suis à l’hôpital, j’ai eu un problème médical. – Jestem w szpitalu, miałem problem zdrowotny.
Ubezpieczyciel zwykle zada kilka standardowych pytań:
- Quelle est la date et l’heure de l’événement ? – Jaka jest data i godzina zdarzenia?
- Où cela s’est-il passé exactement ? – Gdzie dokładnie to się stało?
- Est-ce que la police a été appelée ? – Czy wezwano policję?
- Avez-vous un rapport de police / un certificat médical ? – Czy ma pan/pani protokół policyjny / zaświadczenie lekarskie?
Warto poprosić o jasne informacje, co dalej robić:
- Quelles sont les démarches à suivre ? – Jakie kroki mam podjąć?
- Quels documents dois-je envoyer ? – Jakie dokumenty muszę wysłać?
- Est-ce que vous pouvez m’envoyer un e-mail avec les instructions ? – Czy może mi pan/pani wysłać e-mail z instrukcjami?
Zgłoszenie szkody medycznej do ubezpieczenia
Po wizycie u lekarza lub pobycie w szpitalu ubezpieczyciel może wymagać faktur i dokumentów medycznych. Przy odbieraniu w recepcji czy kasie szpitala użyjesz takich zwrotów:
- Je voudrais une facture détaillée pour l’assurance. – Chciałbym szczegółową fakturę dla ubezpieczenia.
- Est-ce que je peux avoir un rapport médical en anglais ou en français simple ? – Czy mogę dostać raport medyczny po angielsku lub w prostym francuskim?
- Je dois envoyer ces documents à mon assurance. – Muszę wysłać te dokumenty do mojego ubezpieczenia.
Przy wypełnianiu formularza zgłoszenia szkody (często online) pojawiają się rubryki:
- date du sinistre – data zdarzenia
- lieu du sinistre – miejsce zdarzenia
- circonstances – okoliczności
- dépenses médicales – wydatki medyczne
- pièces jointes – załączniki
Zgłoszenie kradzieży lub zgubienia rzeczy do ubezpieczenia
Przy kradzieży bagażu, dokumentów lub telefonu kluczowa jest kombinacja: zawiadomienie policji + zgłoszenie do ubezpieczalni. Po stronie ubezpieczenia potrzebne są zwroty opisujące utracone przedmioty.
- On m’a volé mon sac / mon appareil photo / mon ordinateur portable. – Ukradziono mi torbę / aparat / laptop.
- J’ai perdu mon passeport et ma carte bancaire. – Zgubiłem paszport i kartę bankową.
- Je joins la copie de la plainte de police. – Załączam kopię zgłoszenia na policji.
- Je joins les factures d’achat des objets volés. – Załączam paragony/rachunki za skradzione przedmioty.
Ubezpieczyciel może pytać o szczegóły:
- Où se trouvait le sac au moment du vol ? – Gdzie znajdowała się torba w momencie kradzieży?
- Est-ce qu’il y a eu effraction ? – Czy było włamanie?
- Aviez-vous les objets sur vous ou dans la voiture / la chambre d’hôtel ? – Czy miał pan/pani rzeczy przy sobie, czy w aucie / pokoju hotelowym?
Wypadek samochodowy i formularz „constat amiable”
Przy kolizjach we Francji i wielu innych krajach europejskich standardem jest formularz constat amiable d’accident automobile – wspólne oświadczenie sprawców i poszkodowanych. Często dostaje się go razem z polisą OC.
Podstawowe pojęcia z constat amiable
Na formularzu pojawiają się powtarzające się sekcje i słowa – znajomość ich znaczenia ułatwia wypełnianie:
- véhicule A / véhicule B – pojazd A / pojazd B
- conducteur – kierowca
- propriétaire du véhicule – właściciel pojazdu
- assureur – ubezpieczyciel
- numéro de contrat – numer umowy (polisy)
- circonstances de l’accident – okoliczności wypadku
- croquis – szkic sytuacyjny
- dommages apparents au véhicule – widoczne uszkodzenia pojazdu
Jak wypełnić constat amiable po francusku
Przy drobnej stłuczce, bez rannych, policja nie zawsze przyjeżdża. Wtedy sami spisujecie constat amiable. Kilka przydatnych zwrotów, które możesz powiedzieć do drugiego kierowcy:
- Remplissons ensemble le constat amiable. – Wypełnijmy razem formularz wspólnego oświadczenia.
- Je vais noter mes coordonnées et celles de mon assurance. – Zapiszę swoje dane i dane mojego ubezpieczenia.
- Pouvez-vous signer ici, s’il vous plaît ? – Czy może pan/pani podpisać tutaj?
- Je voudrais prendre des photos des dommages. – Chciałbym zrobić zdjęcia uszkodzeń.
W częściach opisowych przydadzą się krótkie sformułowania:
- Je roulais tout droit. – Jechałem prosto.
- Je tournais à gauche / à droite. – Skręcałem w lewo / w prawo.
- Le véhicule B n’a pas respecté le stop / le feu rouge. – Pojazd B nie zatrzymał się na stopie / zignorował czerwone światło.
- La chaussée était mouillée. – Jezdnia była mokra.
Po wypełnieniu obie strony podpisują formularz i każda zachowuje swoją kopię, którą później wysyła się do własnego ubezpieczyciela (envoyer le constat à son assurance).
Przekazywanie informacji i dokumentów osobie trzeciej
W nagłych sytuacjach lekarz czy policja mogą chcieć skontaktować się z twoją rodziną lub tłumaczem. Dobrze przygotować prosty zestaw zdań do opisania, kogo zadzwonić i gdzie wysłać dokumenty.
- Je voudrais prévenir ma famille. – Chciałbym powiadomić moją rodzinę.
- Voici le numéro de téléphone de ma femme / de mon mari. – Oto numer telefonu do mojej żony / mojego męża.
- Je voudrais prévenir ma famille. – Chciałbym powiadomić moją rodzinę.
- Voici le numéro de téléphone de ma femme / de mon mari. – Oto numer telefonu do mojej żony / mojego męża.
- Voici le numéro de téléphone de mon fils / de ma fille. – Oto numer telefonu do mojego syna / mojej córki.
- Est-ce que vous pouvez l’appeler, s’il vous plaît ? – Czy może pan/pani do niej/niego zadzwonić?
- Je vous autorise à lui donner des informations médicales. – Upoważniam państwa do przekazywania mu/jej informacji medycznych.
- Je voudrais parler avec un interprète en polonais / en anglais. – Chciałbym porozmawiać z tłumaczem języka polskiego / angielskiego.
- Je ne parle pas bien français, j’ai besoin d’aide pour comprendre. – Słabo mówię po francusku, potrzebuję pomocy, żeby zrozumieć.
- Vous pouvez envoyer les documents à cette adresse e-mail. – Możecie wysłać dokumenty na ten adres e‑mail.
- Merci d’envoyer une copie du rapport à mon assurance. – Proszę wysłać kopię raportu do mojego ubezpieczenia.
- Je vous donne l’autorisation écrite. – Daję państwu pisemną zgodę.
- Le 112 – ogólny europejski numer alarmowy (policja, pogotowie, straż pożarna).
- Le 15 – pogotowie ratunkowe (SAMU – service d’aide médicale urgente).
- Le 17 – policja.
- Le 18 – straż pożarna i pomoc ratownicza (sapeurs-pompiers).
- Il y a un accident de voiture, il y a des blessés. – Jest wypadek samochodowy, są ranni.
- Une personne est inconsciente. – Jedna osoba jest nieprzytomna.
- Je pense que c’est une crise cardiaque / un AVC. – Myślę, że to zawał / udar.
- Il y a un feu dans l’immeuble. – W budynku jest pożar.
- Je suis témoin d’une agression. – Jestem świadkiem napaści.
- Où êtes-vous exactement ? – Gdzie dokładnie pan/pani jest?
- Combien de personnes sont blessées ? – Ile osób jest rannych?
- Est-ce que la personne respire ? – Czy ta osoba oddycha?
- J’ai mal ici. – Boli mnie tutaj.
- J’ai très mal à la tête / au ventre / au dos. – Bardzo boli mnie głowa / brzuch / plecy.
- La douleur est forte / moyenne / légère. – Ból jest silny / średni / lekki.
- La douleur est continue / par moments. – Ból jest ciągły / pojawia się okresowo.
- Ça fait combien de temps ? – Depuis trois heures / depuis hier. – Od jak dawna? – Od trzech godzin / od wczoraj.
- Je me suis évanoui(e). – Zemdlałem / zemdlałam.
- J’ai de la fièvre. – Mam gorączkę.
- J’ai des vertiges. – Mam zawroty głowy.
- Je saigne. – Krwawię.
- Je suis allergique à la pénicilline / à l’aspirine. – Mam uczulenie na penicylinę / aspirynę.
- Je ne suis allergique à rien. – Nie mam żadnych alergii.
- Je prends ces médicaments régulièrement. – Regularnie biorę te leki.
- Je suis diabétique. – Jestem diabetykiem.
- J’ai de l’hypertension. – Mam nadciśnienie.
- J’ai un problème cardiaque. – Mam problemy z sercem.
- Je suis enceinte. – Jestem w ciąży.
- J’ai mon passeport et ma carte européenne d’assurance maladie. – Mam paszport i europejską kartę ubezpieczenia zdrowotnego.
- Je n’ai pas ma carte sur moi, mais j’ai une assurance privée. – Nie mam przy sobie karty, ale mam prywatne ubezpieczenie.
- Je vais vous donner les coordonnées de mon assurance. – Podam państwu dane mojego ubezpieczenia.
- Je suis touriste, je reste jusqu’au… – Jestem turystą, zostaję do…
- Je suis en voyage d’affaires. – Jestem w podróży służbowej.
- Est-ce que vous acceptez cette intervention ? – Czy zgadza się pan/pani na ten zabieg?
- Je comprends, j’accepte. – Rozumiem, zgadzam się.
- Je voudrais parler avec mon assurance avant. – Chciałbym przedtem porozmawiać z moim ubezpieczycielem.
- Une partie sera remboursée par l’assurance. – Część kosztów zwróci ubezpieczenie.
- Vous devrez peut-être avancer les frais. – Być może będzie pan/pani musiał(a) najpierw zapłacić z własnej kieszeni.
- Je voudrais faire une déclaration. – Chciałbym złożyć zawiadomienie.
- Je viens pour déposer une plainte. – Przyszedłem złożyć skargę/zawiadomienie.
- C’est pour un vol / un accident de la route. – Chodzi o kradzież / wypadek drogowy.
- Je dois avoir un rapport de police pour mon assurance. – Potrzebuję raportu policyjnego do ubezpieczenia.
- Est-ce que je peux avoir une copie de la plainte ? – Czy mogę dostać kopię zgłoszenia?
- Les faits se sont passés hier soir / ce matin. – Zdarzenie miało miejsce wczoraj wieczorem / dziś rano.
- C’était vers 22 heures / vers midi. – To było około 22:00 / około południa.
- J’étais dans la rue / dans le métro / au restaurant. – Byłem na ulicy / w metrze / w restauracji.
- Je n’ai rien vu, je me suis rendu compte plus tard. – Nic nie widziałem, zorientowałem się później.
- Il y avait un témoin. – Był świadek.
- Je peux vous donner son numéro de téléphone. – Mogę podać jego numer telefonu.
- „Au secours !” – Pomocy!
- „C’est une urgence !” – To pilne!
- „Quelqu’un est blessé.” – Ktoś jest ranny.
- „Il / Elle ne respire plus.” – On / ona nie oddycha.
- „Il y a beaucoup de sang.” – Jest dużo krwi.
- „Il y a un incendie / Ça brûle.” – Jest pożar / Pali się.
- „J’ai besoin d’un médecin.” – Potrzebuję lekarza.
- W nagłych wypadkach we Francji i krajach frankofońskich kluczowe są numery: 112 (ogólny europejski), 15 (pogotowie), 17 (policja), 18 (straż pożarna) oraz 114 (SMS dla osób niesłyszących).
- Zgłoszenie alarmowe po francusku powinno zawierać trzy elementy: co się stało, gdzie to jest oraz ilu jest poszkodowanych, poprzedzone krótkim przedstawieniem się i informacją, że słabo zna się język.
- Warto znać kilka podstawowych zwrotów alarmowych (np. „Au secours !”, „C’est une urgence !”, „Quelqu’un est blessé.”), najlepiej zapisanych i trzymanych przy dokumencie tożsamości lub w telefonie.
- We Francji działają dwie formacje porządkowe – police i gendarmerie – ale dla turysty są równorzędne; w razie potrzeby wystarczy poprosić o policję („Je demande la police, s’il vous plaît.”).
- Przy zgłoszeniu kradzieży, napaści lub zagubienia dokumentów na policji używa się „déclaration” lub „dépôt de plainte”; kluczowe są informacje: kiedy, gdzie, co się stało i co zginęło.
- Po złożeniu zawiadomienia otrzymuje się dokument (récépissé de dépôt de plainte lub copie de la plainte), który jest konieczny przy zgłoszeniu szkody do ubezpieczyciela i wyrabianiu nowych dokumentów.
- W przypadku kontroli drogowej lub kolizji przydatne są zwroty dotyczące dokumentów, wymiany danych i wezwania pomocy; przy wypadku z rannymi lub aucie z wypożyczalni zawsze wzywa się policję i straż pożarną.
Jak poprosić o kontakt z bliskimi lub tłumaczem
Przy przekazywaniu dokumentów (np. wypisu, rachunków, raportu policyjnego) przydają się krótkie doprecyzowania:
Najważniejsze numery alarmowe i krótkie opisy po francusku
W nagłej sytuacji czasem wystarczy jedno zdanie, żeby dyspozytor zrozumiał, o co chodzi. Warto mieć w głowie kilka gotowych schematów.
Krótki, jasny opis przez telefon:
Dyspozytor prawie zawsze zapyta:
Prosty opis urazu i stanu zdrowia po francusku
Gdy lekarz zadaje pytania, wystarczą krótkie odpowiedzi. Nie trzeba budować skomplikowanych zdań – ważne, by przekazać sedno.
Opis bólu i podstawowych objawów
Uczulenia, leki i choroby przewlekłe
Przy przyjęciu do szpitala prawie zawsze pada seria podobnych pytań. Dobrze znać kilka gotowych odpowiedzi.
Przyjęcie do szpitala i formalności administracyjne
W izbie przyjęć (service des urgences) lub w rejestracji (admissions) często ktoś z rodziny pomaga w tłumaczeniu. Mimo to kilka zdań po francusku usprawnia komunikację.
Dane osobowe i dokumenty
Zgoda na leczenie i koszty
Czasem personel pyta wprost o zgodę na zabieg lub informuje o opłatach, które pokryje ubezpieczenie.
Kontakty z policją po kradzieży lub wypadku
Na komisariacie (commissariat de police) czy w żandarmerii (gendarmerie) język jest dość powtarzalny. Nawet jeśli większość rozmowy odbywa się po angielsku, kilka słów po francusku ułatwia sporządzanie protokołu.
Zgłoszenie i protokół
Opis zdarzenia na komisariacie
Przy prostym opisie liczy się chronologia i podstawowe dane. Krótkie wzory zdań pomagają zachować porządek relacji.
Krótki schemat rozmowy w nagłym wypadku (mini-dialogi)
Dwa krótkie, realistyczne przykłady pokazują, jak użyć powyższych zwrotów w praktyce.
Przykład 1: telefon do ubezpieczenia po wypadku
– Bonjour, j’appelle pour un sinistre. Il y a eu un accident de voiture.
– Vous êtes blessé ?
– Oui, légèrement, je suis aux urgences, à l’hôpital de…
– Quelle est la date et l’heure de l’événement ?
– Aujourd’hui, vers 15 heures. Je vais vous envoyer le constat amiable et le rapport médical.
Przykład 2: na izbie przyjęć po urazie
– Qu’est-ce qui s’est passé ?
– Je suis tombé dans les escaliers, j’ai très mal au dos et à la jambe gauche.
– Est-ce que vous prenez des médicaments ?
– Oui, pour l’hypertension. Je ne suis allergique à rien. Je dois envoyer les factures à mon assurance.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jaki jest numer alarmowy we Francji i co powiedzieć po francusku na początku rozmowy?
We Francji możesz dzwonić pod europejski numer alarmowy 112 lub bezpośrednie numery: 15 (pogotowie), 17 (policja), 18 (straż pożarna), 114 (SMS dla osób niesłyszących). Dla turysty najprostszy i najbezpieczniejszy jest numer 112 – działa z każdego telefonu.
Na początku rozmowy warto użyć prostego schematu: „Bonjour, je m’appelle … Je suis polonais / polonaise. Je ne parle pas bien français.” (Dzień dobry, nazywam się… Jestem Polakiem / Polką. Słabo mówię po francusku). Potem krótko opisz, co się stało, gdzie jesteś i ile jest osób poszkodowanych.
Jak po francusku wezwać pomoc w nagłym wypadku (wypadek, pożar, ktoś nie oddycha)?
W nagłym wypadku najlepiej używać bardzo prostych, krótkich zdań. Najważniejsze zwroty to:
Warto mieć te zdania zapisane w telefonie lub na kartce przy paszporcie, żeby w stresie móc je szybko odczytać.
Jak zgłosić na policji kradzież dokumentów, telefonu lub paszportu po francusku?
Na komisariacie policji (COMMISSARIAT DE POLICE) lub w żandarmerii (GENDARMERIE NATIONALE) możesz zacząć od: „Je voudrais faire une déclaration.” (Chciałbym złożyć oświadczenie) albo „Je voudrais déposer une plainte.” (Chciałbym złożyć zawiadomienie o przestępstwie).
Przy konkretnych sytuacjach użyj np.: „On m’a volé mon portefeuille / mon sac / mon téléphone.” (Skradziono mi portfel / torbę / telefon) lub „J’ai perdu mon passeport.” (Zgubiłem paszport). Na końcu poproś o potwierdzenie: „Je peux avoir une copie de la plainte, s’il vous plaît ?” – będzie potrzebna do ubezpieczenia i wyrobienia nowych dokumentów.
Co powiedzieć po francusku podczas kontroli drogowej lub po kolizji samochodowej?
Przy kontroli drogowej policjant może poprosić: „Papiers du véhicule, s’il vous plaît.” (Dokumenty pojazdu, proszę) oraz „Votre permis de conduire et votre carte d’identité.” (Prawo jazdy i dowód tożsamości). Możesz odpowiedzieć: „Je suis touriste. Voilà mon passeport et les documents de la voiture.” – Jestem turystą. Oto mój paszport i dokumenty auta.
Po kolizji przydatne są zdania: „C’est un petit accident, il n’y a pas de blessés.” (To mała stłuczka, nie ma rannych) albo „Il y a un blessé, appelez les pompiers, s’il vous plaît.” (Jest osoba ranna, proszę wezwać strażaków/pogotowie). Gdy wymieniasz dane: „Échangeons nos coordonnées et nos assurances.” – Wymieńmy się danymi i ubezpieczeniem.
Jak po francusku opisać objawy u lekarza lub na izbie przyjęć (SOR)?
Na początku wizyty możesz powiedzieć: „Je suis malade.” (Jestem chory/chora), „Je ne me sens pas bien.” (Źle się czuję) lub „Je viens pour une urgence.” (Przyszedłem w nagłym trybie). Gdy coś konkretnie boli, użyj: „J’ai mal ici.” (Boli mnie tutaj) i wskaż miejsce.
Do określenia czasu trwania objawów przydadzą się: „Depuis hier / depuis deux jours / depuis une semaine.” (Od wczoraj / od dwóch dni / od tygodnia) oraz „C’est la première fois.” (To pierwszy raz) lub „J’ai déjà eu ce problème.” (Miałem już ten problem). W nagłej sytuacji można dodać: „Il / Elle a un problème grave.” – On / ona ma poważny problem.
Jak poprosić o lekarza w hotelu lub na kempingu we Francji?
Jeżeli źle się czujesz w hotelu, hostelu czy na kempingu, najlepiej poprosić obsługę o pomoc. Możesz powiedzieć: „Je voudrais appeler un médecin, c’est urgent.” (Chciałbym wezwać lekarza, to pilne) lub zapytać: „Est-ce qu’il y a un médecin de garde ?” (Czy jest lekarz dyżurny?).
W wielu miastach funkcjonują usługi typu SOS Médecins, które wysyłają lekarza na miejsce. W recepcji zwykle znają lokalne numery i mogą umówić wizytę lub wezwać pogotowie, jeśli sytuacja jest poważna.
