Jak opowiadać o wczoraj i dziś po francusku: proste czasy w praktyce

Dlaczego „wczoraj i dziś” po francusku to świetny punkt startu

Umiejętność opowiadania o tym, co wydarzyło się wczoraj, i o tym, co dzieje się dziś, to jeden z pierwszych prawdziwie „życiowych” kroków w nauce francuskiego. Dzięki temu można prowadzić proste, ale autentyczne rozmowy: co robiłeś wczoraj wieczorem, jak minął dzień, co robisz właśnie teraz. Do takich dialogów potrzebne są przede wszystkim proste czasy i kilka typowych zwrotów.

Francuski ma skomplikowany system czasów, ale na poziomie codziennych rozmów wystarczy dobrze opanować kilka konstrukcji. Do mówienia o dniu dzisiejszym idealny jest présent de l’indicatif, a do wczoraj – przede wszystkim passé composé. Dodając do tego kilka słówek typu hier, aujourd’hui, ce matin, można już swobodnie opowiedzieć o swoich najprostszych planach i o minionym dniu.

Kluczem jest połączenie trzech elementów: znajomości form czasów, poprawnego użycia zaimków i przyimków oraz kilku gotowych schematów zdań, które można personalizować. Zamiast uczyć się setek reguł, lepiej opanować kilkanaście uniwersalnych modeli i potem je modyfikować.

Podstawowe słówka czasu: wczoraj, dziś, jutro po francusku

Najważniejsze określenia „wczoraj” i „dziś”

Bez słówek czasu trudno zrozumieć, kiedy coś się dzieje. Te kilka wyrażeń pojawia się niemal w każdej rozmowie o codzienności:

• hier – wczoraj
• aujourd’hui – dziś
• demain – jutro (przyda się jako kontrast do wczoraj i dziś)
• ce matin – dziś rano
• cet après-midi – dziś po południu
• ce soir – dziś wieczorem
• hier soir – wczoraj wieczorem
• hier matin – wczoraj rano

Te wyrażenia łączą się z czasami teraźniejszymi i przeszłymi. Zwróć uwagę, że hier i aujourd’hui zwykle stoją na początku lub na końcu zdania:

• Hier, j’ai travaillé jusqu’à 18 heures. – Wczoraj pracowałem do 18.
• J’étudie le français aujourd’hui. – Uczę się dziś francuskiego.

Drobne różnice: ce jour, ce jour-là, la veille

W codziennych rozmowach najczęściej używa się hier i aujourd’hui. Warto jednak znać kilka pokrewnych form, zwłaszcza kiedy słucha się nagrań czy czyta proste teksty.

• ce jour – ten dzień (bardziej formalne, częste w pisanym języku)
• ce jour-là – tamtego dnia
• la veille – dzień wcześniej, poprzedniego dnia

Przykłady:

• Ce jour-là, il a décidé de partir. – Tamtego dnia zdecydował się wyjechać.
• La veille, elle était très fatiguée. – Dzień wcześniej była bardzo zmęczona.

Na etapie prostych rozmów wystarczy jednak konsekwentnie używać hier i aujourd’hui. Reszta przyda się później, kiedy zaczniesz czytać dłuższe teksty.

Mini-tabela: „wczoraj”, „dziś” i „jutro” w typowych zestawach

Présent de l’indicatif – jak naturalnie opowiadać o tym, co dzieje się dziś

Co naprawdę robi za ciebie czas teraźniejszy po francusku

Présent de l’indicatif (czas teraźniejszy oznajmujący) to podstawowy czas, którym opowiesz o swoim dzisiejszym dniu. Używa się go w trzech głównych sytuacjach:

• o tym, co dzieje się teraz: Je lis un livre. – Czytam książkę.
• o rutynie, zwyczajach: Je travaille tous les jours. – Pracuję codziennie.
• o planach bliskiej przyszłości, jeśli są już ustalone: Ce soir, je dîne avec des amis. – Dziś wieczorem jem kolację ze znajomymi.

W opisach dnia dzisiejszego te funkcje często się mieszają. Możesz w jednym akapicie powiedzieć, co robisz teraz, co zazwyczaj robisz rano i co jeszcze dziś zrobisz wieczorem – wszystko w czasie présent, a różnicę precyzują przede wszystkim okoliczniki czasu.

Podstawowa odmiana: je, tu, il/elle, nous, vous, ils/elles

Do mówienia o swoim dniu najbardziej przydają się trzy osoby: je (ja), nous (my) i on (w mowie potocznej często zamiast „nous”). Oto schemat odmiany czasowników regularnych w czasie présent (na przykładzie trzech typów: -er, -ir, -re):

W praktyce, kiedy opowiadasz o „dziś”, w większości zdań użyjesz konstrukcji z je i on/nous. Na początku warto przygotować sobie kilka podstawowych czasowników, których używasz najczęściej: pracować, uczyć się, jeść, wychodzić, spać, oglądać, spotykać się.

Typowe czasowniki do mówienia o dzisiejszym dniu

Przy opisach dnia przydaje się szczególnie kilka czasowników. Oto przykładowa lista z odmianą w 1. osobie liczby pojedynczej:

• se lever – wstawać: Je me lève à 7 heures. – Wstaję o 7.
• prendre le petit déjeuner – jeść śniadanie: Je prends mon petit déjeuner à 7h30.
• travailler – pracować: Je travaille de 9 heures à 17 heures.
• étudier – uczyć się: J’étudie le français aujourd’hui.
• aller – iść, jechać: Je vais au bureau. – Idę/jadę do biura.
• rentrer – wracać (do domu): Je rentre tard aujourd’hui.
• dîner – jeść kolację: Je dîne en famille.
• se coucher – kłaść się spać: Je me couche vers 23 heures.

Tworząc opis dnia, nie trzeba od razu szukać rzadkich czasowników. Kilkanaście najprostszych wystarczy, by zbudować zaskakująco wiele zdań o tym, co robisz dziś i co robisz zazwyczaj.

Jak opowiadać o dzisiejszym dniu: gotowe schematy zdań

Łatwiej mówić, korzystając z gotowych modeli. Oto kilka prostych szablonów, które można podstawić pod własny dzień:

• Aujourd’hui, je + czasownik w présent + complément.
  Aujourd’hui, je travaille de la maison. – Dziś pracuję z domu.
• Ce matin, je + czasownik w présent + complément.
  Ce matin, je prends un café avec mon collègue. – Dziś rano piję kawę z kolegą.
• Ce soir, je + czasownik w présent + complément.
  Ce soir, je regarde un film français. – Dziś wieczorem oglądam francuski film.
• En général, je + czasownik w présent + complément.
  En général, je me couche tôt. – Zwykle kładę się spać wcześnie.

Dobrym ćwiczeniem jest krótkie mówienie na głos: Aujourd’hui, je… i dopowiadanie trzy–cztery zdania. Z czasem zaczniesz naturalnie mieszać aujourd’hui, ce matin, ce soir i opowiadać, co dzieje się w różnych częściach dnia.

Passé composé – prosty sposób na mówienie o wczoraj po francusku

Dlaczego właśnie passé composé do „wczoraj”

Passé composé to najczęściej używany czas przeszły w języku francuskim, szczególnie w mowie. Służy do opisywania zakończonych czynności, konkretnych wydarzeń, które mają wyraźny początek i koniec – czyli idealnie nadaje się do opowiadania o tym, co robiłeś wczoraj.

Typowe przykłady:

• Hier, j’ai travaillé jusqu’à 18 heures. – Wczoraj pracowałem do 18.
• Hier soir, j’ai regardé un film. – Wczoraj wieczorem obejrzałem film.
• Hier, nous sommes allés au cinéma. – Wczoraj poszliśmy do kina.

Do opisywania wczorajszego dnia w zupełności wystarczy dobrze opanować passé composé z kilkunastoma najczęściej używanymi czasownikami.

Budowa passé composé: avoir/être + participe passé

Passé composé składa się z dwóch części:

1. osobowa forma czasownika pomocniczego avoir lub être w czasie teraźniejszym,
2. imiesłów czasu przeszłego (participe passé) głównego czasownika.

Schemat wygląda tak:

• Je + ai + parlé. – Mówiłem/am.
• Je + suis + allé(e). – Poszedłem/poszłam.

Większość czasowników korzysta z avoir, a tylko część (zwłaszcza czasowniki ruchu i czasowniki zwrotne) – z être.

Odmiana avoir i être w présent – fundament passé composé

Najpierw trzeba znać odmianę czasowników pomocniczych w czasie teraźniejszym. Bez tego nie da się poprawnie zbudować passé composé.

Przykładowe zdania z avoir:

• Hier, j’ai étudié le français. – Wczoraj uczyłem się francuskiego.
• Hier, nous avons mangé au restaurant. – Wczoraj jedliśmy w restauracji.

Przykłady z avoir – typowe czasowniki dnia codziennego

Najprościej zacząć od czasowników, które już znasz z opisu dnia w czasie teraźniejszym. W passé composé wystarczy dobrać prawidłowy imiesłów czasu przeszłego.

Bezokolicznik	Znaczenie	Participe passé	Przykład (1 os. l. poj.)
travailler	pracować	travaillé	Hier, j’ai travaillé jusqu’à 17 heures.
manger	jeść	mangé	Hier, j’ai mangé chez mes parents.
regarder	oglądać	regardé	Hier soir, j’ai regardé une série.
étudier	uczyć się	étudié	Hier, j’ai étudié le français.
finir	kończyć	fini	Hier, j’ai fini mon travail tard.
prendre	brać, jeść (posiłek)	pris	Hier, j’ai pris le petit déjeuner au café.
boire	pić	bu	Hier, j’ai bu trois cafés.
lire	czytać	lu	Hier soir, j’ai lu un article en français.
voir	widzieć, zobaczyć	vu	Hier, j’ai vu mes amis.

W mówieniu o wczorajszym dniu schemat jest powtarzalny: Hier, j’ai + participe passé…. Zmieniasz tylko czasownik i resztę zdania.

Passé composé z être – ruch i zmiana stanu

Część czasowników, zwłaszcza ruchu i zmiany stanu, korzysta z czasownika être. Pojawiają się one często w prostych opisach dnia: wychodzenie, wracanie, wchodzenie itp.

Przykłady, które szczególnie przydają się przy opisywaniu „wczoraj”:

• aller – iść, jechać: Hier, je suis allé(e) au travail.
• venir – przychodzić: Hier, mes amis sont venus chez moi.
• arriver – przyjeżdżać, przychodzić: Hier, je suis arrivé(e) tôt.
• partir – wyjeżdżać, wychodzić: Hier, je suis parti(e) à 8 heures.
• rester – zostawać: Hier, je suis resté(e) à la maison.
• rentrer – wracać do domu: Hier, je suis rentré(e) tard.
• monter – wchodzić (do góry): Hier, je suis monté(e) au 5^e étage.
• descendre – schodzić (w dół): Hier, je suis descendu(e) trop vite.

Te czasowniki tworzą passé composé według wzoru:

• je suis + allé(e)
• nous sommes + partis
• elles sont + arrivées

Zgoda imiesłowu przy être: końcówki -e, -s, -es

Przy czasownikach z être imiesłów czasu przeszłego zgadza się z rodzajem i liczbą podmiotu.

• forma podstawowa (rodzaj męski, l. poj.): je suis allé
• +e dla rodzaju żeńskiego: je suis allée
• +s dla liczby mnogiej męskiej lub mieszanej: nous sommes allés
• +es dla liczby mnogiej żeńskiej: nous sommes allées

W mowie różnica często jest niesłyszalna, ale w pisaniu staje się obowiązkowa. W prostych wypowiedziach ustnych wystarczy, że świadomie użyjesz être zamiast avoir.

Czasowniki zwrotne w passé composé: se lever, se coucher, s’amuser…

Czasowniki zwrotne (z se) łączą się zawsze z être, także wtedy, gdy ich „normalna” wersja bierna korzysta z avoir.

Odmiana wygląda następująco:

• je me suis levé(e) – wstałem / wstałam
• tu t’es couché(e) – położyłeś się / położyłaś się
• il/elle s’est préparé(e) – on/ona się przygotował(a)
• nous nous sommes amusé(e)s – dobrze się bawiliśmy
• vous vous êtes reposé(e)(s) – odpoczęliście / odpoczęłyście / odpocząłeś / odpoczęłaś
• ils/elles se sont rencontrés / rencontrées – oni/one się spotkali / spotkały

Kilka zdań pasujących do opowieści o wczorajszym dniu:

• Hier, je me suis levé(e) à 6 heures. – Wczoraj wstałem/wstałam o 6.
• Hier soir, je me suis couché(e) tard. – Wczoraj późno się położyłem/położyłam.
• Hier, nous nous sommes bien amusés. – Wczoraj dobrze się bawiliśmy.

Jak tworzyć participe passé: trzy główne typy

Przy codziennych czasownikach wystarczą trzy podstawowe schematy tworzenia imiesłowu czasu przeszłego.

1. Czasowniki na -er (najliczniejsza grupa): zamieniamy -er na -é.
   travailler → travaillé, manger → mangé, regarder → regardé
2. Czasowniki na -ir (typu finir): zazwyczaj zamieniamy -ir na -i.
   finir → fini, choisir → choisi, réussir → réussi
3. Czasowniki na -re (np. attendre): często zamieniamy -re na -u.
   attendre → attendu, vendre → vendu, perdre → perdu

Do tego dochodzą formy nieregularne, ale na potrzeby prostych opisów „wczoraj i dziś” wystarczy na początku kilkanaście najpopularniejszych: eu, été, fait, pris, vu, voulu, pu, dû, bu, lu.

Gotowe schematy zdań o wczorajszym dniu

Łatwiej przejść z teorii do praktyki, kiedy masz pod ręką kilka sprawdzonych modeli. Możesz podmieniać w nich tylko czasownik i końcówkę zdania.

• Hier, j’ai + participe passé + complément.
  Hier, j’ai travaillé jusqu’à 18 heures.
• Hier matin, j’ai + participe passé + complément.
  Hier matin, j’ai pris un café avec un collègue.
• Hier après-midi, je suis + participe passé (z être) + complément.
  Hier après-midi, je suis allé(e) au parc.
• Hier soir, je me suis + participe passé (czasownik zwrotny) + complément.
  Hier soir, je me suis couché(e) tôt.
• Hier, nous avons / nous sommes + participe passé + ensemble.
  Hier, nous avons dîné ensemble.

Prosty sposób na naukę: opowiedz na głos wczorajszy dzień w pięciu zdaniach, używając Hier…, Hier matin…, Hier après-midi…, Hier soir…, Hier, nous….

Łączenie „wczoraj” i „dziś” w jednej opowieści

Typowe spójniki i wyrażenia czasowe

Kiedy przechodzisz z teraźniejszości do przeszłości w jednej wypowiedzi, pomagają proste wyrażenia czasowe. Działają jak drogowskazy: sygnalizują zmianę czasu gramatycznego.

• hier – wczoraj
• hier matin / hier après-midi / hier soir – wczoraj rano / po południu / wieczorem
• aujourd’hui – dziś
• ce matin / cet après-midi / ce soir – dziś rano / dziś po południu / dziś wieczorem
• ensuite / puis / après – potem, następnie
• et maintenant – a teraz

Z ich pomocą zbudujesz krótką historię, w której naturalnie przeplatają się présent i passé composé.

Mini-historia: wczoraj vs dziś

Przykładowy fragment, który łatwo przerobisz na własną wersję:

Hier, j’ai travaillé jusqu’à 19 heures et je suis rentré(e) très fatigué(e). Hier soir, j’ai regardé un film et je me suis couché(e) tard. Aujourd’hui, je travaille de la maison. Ce matin, je prends un café et j’étudie un peu le français. Ce soir, je dîne avec des amis.

Widzisz wyraźne przejście: hier + passé composé, potem aujourd’hui + présent. Ten prosty kontrast pozwala szybko ocenić, czy dobrze dobierasz czasy.

Ćwiczenie: dwa zdania – dwa czasy

Dobre na początek są pary zdań „wczoraj–dziś”. Najpierw mówisz, co zrobiłeś wczoraj, potem, co robisz dzisiaj.

• Hier, j’ai… Aujourd’hui, je…
  Hier, j’ai travaillé tard. Aujourd’hui, je me repose.
• Hier soir, j’ai… Ce soir, je…
  Hier soir, j’ai regardé un film. Ce soir, je lis un livre.
• Hier, nous sommes… Aujourd’hui, nous…
  Hier, nous sommes allés au cinéma. Aujourd’hui, nous restons à la maison.

Takie krótkie porównania można traktować jak codzienny rytuał: dwie–trzy pary zdań na głos po francusku, najlepiej od razu z własnego dnia.

Typowe błędy Polaków i proste sposoby, by ich uniknąć

Mylenie avoir i être

Częsty problem to używanie avoir tam, gdzie potrzebne jest être:

• *Hier, j’ai allé au cinéma. ❌
• Hier, je suis allé(e) au cinéma. ✔️

Dobry skrót myślowy: jeśli w zdaniu po polsku naturalnie pojawia się „pójść, wyjść, przyjść, wejść, wyjechać, wrócić”, duża szansa, że po francusku użyjesz être.

Présent tam, gdzie powinien być passé composé

Druga typowa trudność: opowieść o wczorajszym dniu w czasie teraźniejszym.

• *Hier, je travaille jusqu’à 18 heures. ❌
• Hier, j’ai travaillé jusqu’à 18 heures. ✔️

Prosty trik: gdy pada słowo hier, prawie zawsze w dalszej części zdania pojawia się passé composé.

Brak „se” przy czasownikach zwrotnych

W pośpiechu łatwo zapomnieć o zaimku zwrotnym, szczególnie w przeszłości.

• *Hier, je suis levé à 7 heures. ❌
• Hier, je me suis levé(e) à 7 heures. ✔️

Warto na głos powtarzać całe blokowe połączenia: je me suis levé(e), je me suis couché(e), je me suis reposé(e), aż wejdą w nawyk.



Prosty plan nauki: krok po kroku od „dziś” do „wczoraj”

Krok 1: 5 zdań o dzisiejszym dniu w présent

Najpierw opanuj krótki opis „dziś” z użyciem présent. Możesz bazować na tych szablonach:

• Aujourd’hui, je travaille / j’étudie / je reste à la maison.
• Ce matin, je prends un café et je lis mes e-mails.
• Cet après-midi, je vais au travail / à l’université.
• Ce soir, je regarde un film / je dîne avec ma famille.

Krok 2: 5 zdań o wczorajszym dniu w passé composé

Kiedy teraźniejszość jest już w miarę swobodna, dokładnie te same schematy przenieś „wstecz” – na wczoraj. Zmieniasz tylko wyrażenie czasowe i czas gramatyczny.

• Hier, j’ai travaillé / j’ai étudié / je suis resté(e) à la maison.
• Hier matin, j’ai pris un café et j’ai lu mes e-mails.
• Hier après-midi, je suis allé(e) au travail / à l’université.
• Hier soir, j’ai regardé un film / j’ai dîné avec ma famille.

Dobrze działa mówienie ich parami – najpierw wersja z aujourd’hui, potem z hier:

Aujourd’hui, je travaille à la maison. Hier, j’ai travaillé au bureau.

Krok 3: łączenie kroku 1 i 2 w mini-opis dnia

Gdy czujesz się pewniej, połącz oba kroki w krótką, płynną wypowiedź. Możesz korzystać z prostego szkieletu:

• Hier… Hier soir… Aujourd’hui… Ce matin… Ce soir…

Przykład:

Hier, j’ai travaillé jusqu’à 18 heures. Hier soir, j’ai dîné avec ma famille. Aujourd’hui, je travaille de la maison. Ce matin, je prends un café et je réponds à mes e-mails. Ce soir, je regarde un film.

To już brzmi jak naturalna rozmowa „co u ciebie wczoraj i dziś?”, a jednocześnie trenuje oba czasy bez skomplikowanej gramatyki.

Krok 4: nagranie i szybka samokorekta

Żeby utrwalić kontrast présent vs passé composé, dobrze jest raz dziennie nagrać 30–60 sekund mówienia po francusku:

1. Przygotuj w głowie prosty plan: 2 zdania o wczoraj, 2 o dziś.
2. Nagraj się telefonem, bez zatrzymywania.
3. Odsłuchaj i zaznacz na kartce miejsca, gdzie zamiast j’ai / je suis wyszło ci samo je + czasownik.
4. Popraw wypowiedź na głos, całymi zdaniami.

Nie analizuj nagrania pod kątem wymowy – w tym ćwiczeniu liczy się tylko dobór czasu i operatora (avoir / être).

Rozszerzenie: jak mówić o „zawsze” i „często” w czasie teraźniejszym

Présent do opisu rutyny i nawyków

Po połączeniu „wczoraj” i „dziś” naturalnym kolejnym krokiem jest opis tego, co robisz zazwyczaj. Tu również używasz présent, ale z innymi przysłówkami częstotliwości.

• toujours – zawsze
• souvent – często
• parfois – czasem
• rarement – rzadko
• jamais – nigdy
• tous les jours / tous les matins – codziennie / każdego ranka

Proste zdania, które dobrze łączą się potem z przeszłością:

• Je me lève toujours à 7 heures. – Zawsze wstaję o 7.
• Je vais souvent au travail à pied. – Często chodzę do pracy pieszo.
• Je regarde rarement la télévision. – Rzadko oglądam telewizję.
• Je ne bois jamais de café le soir. – Nigdy nie piję kawy wieczorem.

Kontrast: „zazwyczaj” vs „wczoraj wyjątkowo”

Ciekawy i bardzo życiowy kontrast powstaje, gdy zestawisz rutynę z jednym, wyjątkowym dniem. Jeden czas – présent – opisuje nawyk, drugi – passé composé – opowiada o jednorazowej zmianie.

• Je me lève toujours à 7 heures, mais hier, je me suis levé(e) à 9 heures.
  – Zawsze wstaję o 7, ale wczoraj wstałem/wstałam o 9.
• Je vais souvent au travail à pied, mais hier, je suis allé(e) en voiture.
  – Często chodzę do pracy pieszo, ale wczoraj pojechałem/pojechałam samochodem.
• Je ne regarde presque jamais de films, mais hier soir, j’ai regardé un film français.
  – Prawie nigdy nie oglądam filmów, ale wczoraj wieczorem obejrzałem/obejrzałam film francuski.

Takie pary zdań uczą nie tylko form, ale też logiki: présent = to, co zwykle, passé composé = konkretny przypadek.

Praktyczne mini-dialogi: rozmowa o wczoraj i dziś

Krótka wymiana: „Co robiłeś wczoraj? A dziś?”

Sam opis dnia to jedno, ale te same konstrukcje pojawiają się od razu w prostych dialogach. Oto bazowy szkielet rozmowy, który możesz powtarzać z lektorem, znajomym lub „na sucho”, grając dwie role.

Dialog 1 – wersja bardzo prosta

A: Qu’est-ce que tu as fait hier ?
B: Hier, j’ai travaillé et j’ai regardé un film.
A: Et aujourd’hui ?
B: Aujourd’hui, je travaille à la maison.

Wystarczy podmieniać tylko czasownik lub końcówkę zdania:

• Hier, j’ai étudié le français et j’ai rencontré un ami.
• Aujourd’hui, je me repose et je lis un livre.

Dialog 2 – z porą dnia

A: Qu’est-ce que tu as fait hier soir ?
B: Hier soir, j’ai dîné avec des amis.
A: Et ce soir, tu fais quoi ?
B: Ce soir, je reste à la maison.

To już pełne wykorzystanie kontrastu: pytanie w passé composé, odpowiedź też, a potem naturalne przejście do présent.

Rozszerzony dialog: od wczorajszego dnia do planów na dziś

Kiedy czujesz, że reakcje przychodzą łatwiej, możesz rozwinąć rozmowę o jedno–dwa dodatkowe pytania.

A: Comment était ta journée hier ?
B: Hier, j’ai travaillé jusqu’à 18 heures. Après, je suis rentré(e) à la maison et j’ai préparé le dîner.
A: Tu t’es couché(e) tard ?
B: Non, je me suis couché(e) vers 22 heures.
A: Et aujourd’hui, tu fais quoi ?
B: Aujourd’hui, je reste à la maison et j’étudie un peu le français.

Taki dialog możesz nagrać w dwóch wersjach: najpierw czytając gotowy tekst, potem próbując go odtworzyć z pamięci, na własnych przykładach.

Jak stopniowo dodawać nowe słownictwo bez gubienia czasów

Metoda „podmiany słów”

Żeby nie utknąć na kilku tych samych czasownikach (travailler, regarder, manger), warto stopniowo podmieniać tylko jeden element w znanym już zdaniu. Gramatyka zostaje ta sama, rośnie za to słownictwo.

Weź na przykład zdanie:

Hier, j’ai regardé un film.

Teraz wymieniaj tylko rzeczownik albo czasownik:

• Hier, j’ai regardé une série.
• Hier, j’ai regardé un reportage.
• Hier, j’ai lu un livre.
• Hier, j’ai préparé un gâteau.
• Hier, j’ai rencontré des collègues.

Analogicznie możesz rozbudowywać zdania o dziś:

Aujourd’hui, je lis un article. Aujourd’hui, je prépare le déjeuner. Aujourd’hui, je rencontre un ami.

Dodawanie okoliczników miejsca i sposobu

Kiedy zdania są już stabilne, dołóż krótki „ogon” – gdzie? jak? z kim? Nie zmieniasz czasów, tylko dokładasz klocki leksykalne.

• Hier, j’ai travaillé à la maison. – w domu
• Hier, j’ai travaillé au bureau. – w biurze
• Hier, j’ai travaillé avec mes collègues. – z kolegami
• Hier, j’ai travaillé très vite / tranquillement. – bardzo szybko / spokojnie
• Aujourd’hui, je travaille dans un café. – w kawiarni

Te drobne dodatki sprawiają, że wypowiedź brzmi naturalniej, a jednocześnie nie zwiększają poziomu trudności gramatycznej.

Mini-wyzwania: krótkie zadania na każdy dzień

Wyzwanie 1: trzy zdania z „hier” i trzy z „aujourd’hui”

Prosty codzienny rytuał może wyglądać tak:

1. Rano: powiedz na głos trzy zdania o wczoraj, używając Hier… Hier matin… Hier soir… i passé composé.
2. Potem dodaj trzy zdania o dziś – Aujourd’hui… Ce matin… Ce soir… w présent.

Przykładowy zestaw:

Hier, j’ai travaillé jusqu’à 17 heures. Hier matin, j’ai pris un café avec un collègue. Hier soir, j’ai regardé une série.
Aujourd’hui, je travaille de la maison. Ce matin, je prends un thé et je lis les nouvelles. Ce soir, je dîne avec ma famille.

Wyzwanie 2: jedna historia na tydzień

Raz w tygodniu możesz opisać na piśmie jeden dzień z poprzedniego tygodnia, a potem porównać go z jednym „dzisiejszym” dniem.

• Część 1: 5–6 zdań z hier (lub samedi, dimanche) w passé composé.
• Część 2: 4–5 zdań z aujourd’hui w présent.

Możesz oprzeć się na prostym wzorze:

Samedi, j’ai… Ensuite, j’ai… Le soir, j’ai… Aujourd’hui, je… Ce matin, je… Ce soir, je…

Później przeczytaj tekst na głos, zwracając uwagę na zmianę „j’ai / je suis” → „je” (czasownik w présent).

Naturalne rozszerzenia: od „wczoraj i dziś” do „ostatnio i jutro”

„Ostatnio” – jak mówić o kilku ostatnich dniach

Kiedy proste opisy jednego dnia są już oswojone, można dodać jeszcze jedno użyteczne słówko: récemment – ostatnio. W większości prostych zdań po nim również pojawi się passé composé, bo chodzi nadal o skończone wydarzenia, tylko niekoniecznie z wczoraj.

• Récemment, j’ai commencé un nouveau travail. – Ostatnio zacząłem/zaczęłam nową pracę.
• Récemment, j’ai beaucoup étudié le français. – Ostatnio dużo uczyłem/uczyłam się francuskiego.
• Récemment, nous sommes allés à Paris. – Ostatnio pojechaliśmy do Paryża.

Takie zdania dobrze łączą się z teraźniejszością:

Récemment, j’ai beaucoup étudié le français et aujourd’hui, je parle un peu mieux.

„Jutro” – proste przejście do przyszłości

Choć głównym celem jest mówienie o wczoraj i dziś, bardzo szybko pojawia się potrzeba dodania „jutra”. Można to zrobić bez wchodzenia w złożone czasy przyszłe, używając konstrukcji aller + bezokolicznik.

• demain – jutro
• demain matin / demain soir – jutro rano / jutro wieczorem

Przykładowe zdania, które naturalnie łączą się z już znanymi strukturami:

• Hier, j’ai travaillé tard. Aujourd’hui, je me repose. Demain, je vais voir des amis.
• Hier soir, j’ai regardé un film. Ce soir, je lis un livre. Demain soir, je vais sortir.

Logika pozostaje ta sama: inne słowo-klucz (hier / aujourd’hui / demain) = inny czas gramatyczny, ale budowa zdania zostaje prosta i przewidywalna.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak powiedzieć po francusku „wczoraj”, „dziś” i „jutro”?

Najczęstsze słówka czasu to:

• hier – wczoraj
• aujourd’hui – dziś
• demain – jutro

W zdaniach zwykle stoją na początku lub na końcu: Hier, j’ai travaillé., J’étudie le français aujourd’hui., Demain, je vais voir mes amis.

Jakiego czasu używać po francusku, żeby opowiedzieć o tym, co robię dziś?

Do mówienia o dniu dzisiejszym używa się przede wszystkim présent de l’indicatif. Tym czasem opowiesz:

• o tym, co dzieje się teraz: Je lis un livre.
• o rutynie: Je travaille tous les jours.
• o bliskiej przyszłości: Ce soir, je dîne avec des amis.

Różnicę między „teraz”, „zwykle” i „później” pokazują głównie okoliczniki czasu, np. aujourd’hui, ce matin, ce soir.

Jaki czas przeszły wybrać, żeby opowiadać po francusku o wczoraj?

W codziennych rozmowach do mówienia o „wczoraj” używa się prawie zawsze passé composé. Ten czas opisuje zakończone czynności i konkretne wydarzenia:

• Hier, j’ai travaillé jusqu’à 18 heures.
• Hier soir, j’ai regardé un film.

Inne czasy przeszłe (np. imparfait) pojawią się później. Na początku wystarczy dobrze opanować passé composé z czasownikami, których używasz najczęściej.

Czym się różnią „hier”, „aujourd’hui”, „ce jour-là” i „la veille”?

W mowie na co dzień najważniejsze są hier (wczoraj) i aujourd’hui (dziś). Pozostałe formy są przydatne głównie w tekstach i nagraniach:

• ce jour – ten dzień (raczej formalne, pisane)
• ce jour-là – tamtego dnia
• la veille – dzień wcześniej, poprzedniego dnia

Na poziomie prostych rozmów wystarczy konsekwentnie używać hier i aujourd’hui, a resztę poznawać stopniowo przy czytaniu.

Jak zbudować proste zdania po francusku o tym, co robię dzisiaj?

Możesz korzystać z gotowych schematów z czasem présent. Wystarczy podstawić swój czasownik i dopełnienie:

• Aujourd’hui, je + czasownik + complément. – Aujourd’hui, je travaille de la maison.
• Ce matin, je + czasownik + complément. – Ce matin, je prends un café.
• Ce soir, je + czasownik + complément. – Ce soir, je regarde un film français.

Dobre ćwiczenie to powiedzieć na głos kilka zdań zaczynających się od Aujourd’hui, je….

Jakie francuskie czasowniki najbardziej przydają się do opisu dnia?

Na początek wystarczy kilkanaście prostych czasowników w 1. osobie liczby pojedynczej, np.:

• Je me lève – wstaję
• Je prends le petit déjeuner – jem śniadanie
• Je travaille – pracuję
• J’étudie le français – uczę się francuskiego
• Je vais au bureau – idę/jadę do biura
• Je rentre – wracam (do domu)
• Je dîne – jem kolację
• Je me couche – kładę się spać

Z ich pomocą opiszesz większość typowych czynności z dzisiejszego i wczorajszego dnia.

Gdzie w zdaniu po francusku stawia się „hier” i „aujourd’hui”?

Najczęściej hier i aujourd’hui stoją na początku lub na końcu zdania:

• Hier, j’ai regardé un film.
• J’ai regardé un film hier.
• Aujourd’hui, je travaille de chez moi.
• Je travaille de chez moi aujourd’hui.

Obie pozycje są poprawne; na początku zdania słówko czasu mocniej podkreśla, kiedy coś się dzieje.

Najważniejsze lekcje

• Do codziennych rozmów o „wczoraj” i „dziś” po francusku wystarczy dobrze opanować prosty zestaw: présent de l’indicatif do teraźniejszości i passé composé do niedalekiej przeszłości.
• Kluczową rolę odgrywają podstawowe określenia czasu, takie jak hier, aujourd’hui, demain, ce matin, cet après-midi, ce soir, hier soir, hier matin – zwykle stawiane na początku lub końcu zdania.
• Na początkowym etapie nauki najlepiej konsekwentnie używać hier i aujourd’hui, a formy ce jour, ce jour-là, la veille traktować jako słownictwo przydatne głównie w czytaniu i bardziej formalnych tekstach.
• Présent de l’indicatif pozwala mówić nie tylko o tym, co dzieje się teraz, ale też o rutynie oraz o planach bardzo bliskiej przyszłości, jeśli są już ustalone – różnicę znaczeniową wyznaczają okoliczniki czasu.
• Dla codziennych opisów dnia najważniejsze są formy je, on/nous i kilka najczęściej używanych czasowników (np. se lever, prendre le petit déjeuner, travailler, étudier, aller), odmienionych w czasie présent.
• Skuteczniejsze niż uczenie się wielu pojedynczych reguł jest opanowanie kilkunastu uniwersalnych modeli zdań z poprawnym użyciem czasów, zaimków i przyimków, a następnie ich modyfikowanie pod własne potrzeby.

Kolejna porcja wiedzy:

• 

  Jak odróżnić passé composé od imparfait?

• 

  Pułapki passé simple – kiedy i jak go używać?

• 

  Subjonctif czy indicatif? Rozszyfruj francuskie tryby!

• 

  Conditionnel passé w praktyce – błędy, które…

• 

  Le participe présent vs. gérondif – różnice i zastosowanie

• 

  Francuskie czasy z perspektywy zaawansowanego ucznia