Francuskie kolokacje na podróż: co się „prend”, „fait” i „donne” naprawdę

Dlaczego właśnie „prendre”, „faire” i „donner” rządzą francuskim na wyjazdach

Francuski na podróż to nie tylko słówka typu aéroport, hôtel czy ticket. W praktycznych sytuacjach zdecydowanie częściej przewijają się trzy pozornie proste czasowniki: prendre, faire i donner. To one tworzą dziesiątki kolokacji, które dla ucha Polaka brzmią czasem dziwnie, ale właśnie tak mówią na co dzień Francuzi.

Zamiast zapamiętywać setki pojedynczych słów, dużo skuteczniej jest opanować typowe połączenia: prendre le métro, faire la queue, donner sur la mer. Dzięki nim mówisz naturalnie, szybciej rozumiesz odpowiedzi i nie musisz za każdym razem „kombinować” z konstrukcją zdania.

W podróży wracają w kółko te same schematy: zamawianie, pytanie o drogę, rezerwacje, kupowanie biletów, drobne rozmowy. W każdej z tych sytuacji dominują właśnie te trzy czasowniki. Świadome ogarnięcie ich typowych kolokacji daje skok jakościowy w mówieniu: z „poprawnego, ale szkolnego” na „naturalne, jak u lokalsa”.

„Prendre” w podróży: co tak naprawdę się „bierze” po francusku

Transport: bierze się metro, pociąg i taksówkę

Polak najczęściej „jedzie autobusem” albo „łapie taksówkę”. Francuz bierze środek transportu: prendre. To jedna z najważniejszych kolokacji w podróży.

• prendre le métro – jechać metrem
• prendre le bus – jechać autobusem
• prendre le tram – jechać tramwajem
• prendre le train – jechać pociągiem
• prendre un taxi – wziąć taksówkę
• prendre un Uber – wziąć Ubera

W praktyce: zamiast kombinować z aller en bus czy se déplacer en métro, w mowie potocznej w większości sytuacji wystarczy: On prend le métro ? – „Jedziemy metrem?”.

Kilka przydatnych zdań w kontekście transportu:

• On peut prendre le métro pour aller au centre-ville. – Możemy pojechać metrem do centrum.
• Je vais prendre un taxi, il est tard. – Wezmę taksówkę, jest późno.
• Vous prenez quel train pour Paris ? – Jakim pociągiem jedzie pan/pani do Paryża?

Bilety, miejsca i połączenia: co jeszcze „prend” w transporcie

Na transporcie prendre się nie kończy. W wielu kolokacjach z podróży pojawia się ten czasownik tam, gdzie po polsku pojawiłoby się inne słowo – „złapać”, „wybrać”, „zająć”.

• prendre un billet – kupić bilet (dosł. wziąć bilet)
• prendre un aller-retour – wziąć bilet w obie strony
• prendre un aller simple – wziąć bilet w jedną stronę
• prendre une correspondance – mieć/przesiąść się na połączenie
• prendre la ligne 4 – pojechać linią 4 (np. metra)
• prendre la sortie n°3 – wybrać wyjście (zjazd) nr 3

Typowe zdania, które rzeczywiście padają na dworcach i lotniskach:

• Je voudrais prendre un billet pour Lyon, s’il vous plaît. – Chciałbym/chciałabym kupić bilet do Lyonu.
• On doit prendre une correspondance à Marseille. – Musimy się przesiąść w Marsylii.
• Vous prenez quelle sortie ? – Które wyjście (zjazd) pan/pani wybiera?

Jedzenie i picie: w restauracji się „prend”

W polskim: „co zamawiasz?”, „co pijesz?”. We francuskim, w kontekście jedzenia i picia, znowu rządzi prendre:

• prendre un café – wziąć kawę (zamówić kawę, pić kawę)
• prendre un verre – iść na drinka (dosł. wziąć szklankę)
• prendre le petit-déjeuner – zjeść śniadanie
• prendre le déjeuner – zjeść obiad (w południe)
• prendre le dîner – zjeść kolację
• prendre un plat – wziąć (zamówić) danie

W restauracjach często usłyszysz pytania:

• Qu’est-ce que vous prenez ? – Co państwo biorą? (co zamawiacie?)
• Vous prenez quelque chose à boire ? – Coś do picia?
• Je vais prendre un thé, s’il vous plaît. – Wezmę herbatę, poproszę.

Warto zapamiętać całe konstrukcje z aller + prendre, których Francuzi używają bez przerwy:

• On va prendre un verre ? – Idziemy na drinka?
• Je vais prendre un café avant de partir. – Wezmę (napiję się) kawy przed wyjściem.

Zakwaterowanie: pokój też się „bierze”

W hotelach czy apartamentach utrwaliło się kilka kolokacji z prendre, które przydają się przy rezerwacji i meldowaniu.

• prendre une chambre – wziąć pokój (wynająć, zarezerwować)
• prendre une nuit de plus – zostać na jeszcze jedną noc
• prendre le petit-déjeuner à l’hôtel – jeść śniadanie w hotelu

Typowe dialogi:

• Je voudrais prendre une chambre pour deux nuits. – Chciałbym wziąć pokój na dwie noce.
• On peut prendre une nuit de plus ? – Czy możemy zostać jeszcze jedną noc?

Ryzyko, decyzje i inne użyteczne kolokacje z „prendre”

Podczas podróży nie brakuje sytuacji organizacyjnych, w których Francuzi znowu sięgają po prendre tam, gdzie po polsku pojawia się „podjąć”, „zrobić”, „usiąść”, „skorzystać”.

• prendre une décision – podjąć decyzję
• prendre le temps de – poświęcić czas na
• prendre des photos – robić zdjęcia
• prendre un risque – podjąć ryzyko
• prendre une assurance – wziąć ubezpieczenie
• prendre place – zająć miejsce, usiąść
• prendre un rendez-vous – umówić się (np. w muzeum na godzinę wejścia, u lekarza itd.)

Praktyczne przykłady:

• On va prendre le temps de visiter le quartier. – Poświęcimy czas, żeby zwiedzić dzielnicę.
• Vous pouvez prendre place, je reviens. – Proszę usiąść, zaraz wracam.
• Je préfère prendre une assurance voyage. – Wolę wziąć ubezpieczenie podróżne.

„Faire” w podróży: jak Francuzi „robią” trasy, kolejki i zdjęcia

Zwiedzanie i aktywności: robi się rundkę, trasę i wycieczkę

Faire to drugi filar francuskich kolokacji podróżniczych. Po polsku „zwiedzamy”, „idziemy na wycieczkę”, „robimy rundkę po mieście”. We francuskim w większości tych kontekstów pojawia się faire:

• faire une visite – zwiedzać (dosł. robić wizytę)
• faire un tour – zrobić rundkę, przejść się
• faire une balade – iść na spacer/wycieczkę
• faire une excursion – wybrać się na wycieczkę
• faire un trajet – odbyć trasę, przejazd

Zamiast kombinować z „zwiedzać” (visiter), w mowie bardzo często używa się naturalnie brzmiącego:

• On va faire un tour en ville. – Zrobimy rundkę po mieście.
• On peut faire une visite guidée du musée. – Możemy wziąć udział w zwiedzaniu z przewodnikiem.
• On a fait une excursion d’une journée. – Zrobiliśmy wycieczkę jednodniową.

Kolejki, zakupy i załatwianie spraw: „faire la queue” i reszta

Podróż to również stanie, czekanie i płacenie. W tych kontekstach kolokacje z faire są nie do ominięcia.

• faire la queue – stać w kolejce
• faire les courses – robić zakupy (raczej spożywcze)
• faire des achats – robić zakupy (ogólnie, np. pamiątki)
• faire la réservation – zrobić rezerwację
• faire le check-in – zrobić check-in (potocznie, frengl.)

Kolokacja faire la queue jest absolutnym klasykiem:

• On doit faire la queue pour acheter les billets. – Musimy postać w kolejce, żeby kupić bilety.
• Ça me saoule de faire la queue. – Wkurza mnie stanie w kolejce.

Przy zakupach pojawiają się często takie zdania:

• Je vais faire quelques courses au supermarché. – Skoczę na małe zakupy do supermarketu.
• On va faire des achats de souvenirs. – Pójdziemy na zakupy pamiątek.

Zdjęcia, pogoda i plany: typowe podróżnicze „faire”

W opisach wyjazdu, zdjęć i pogody faire pojawia się nieustannie.

• faire des photos – robić zdjęcia
• faire un selfie – robić selfie
• faire beau / mauvais – jest ładna / brzydka pogoda
• faire chaud / froid – jest ciepło / zimno
• faire un plan – zrobić plan
• faire un projet – ułożyć projekt/plan (np. trasy)

Przykładowe zdania:

• On a fait plein de photos du château. – Zrobiliśmy mnóstwo zdjęć zamku.
• Il fait très chaud aujourd’hui. – Dziś jest bardzo gorąco.
• On doit faire un plan pour demain. – Musimy zrobić plan na jutro.

Rezerwacje i organizacja: jak „zrobić” rezerwację i trasę

Przy organizacji podróży i na miejscu faire służy często jako „catch-all” – uniwersalne „robić” w wielu gotowych kolokacjach.

• faire une réservation – zrobić rezerwację
• faire une liste – zrobić listę
• faire une escale – mieć międzylądowanie / postój
• faire le plein – zatankować do pełna

Przydatne w praktyce:

• J’ai fait une réservation au nom de Kowalski. – Mam rezerwację na nazwisko Kowalski.
• On fait une escale à Zurich. – Mamy międzylądowanie w Zurychu.
• Je dois faire le plein avant de rendre la voiture. – Muszę zatankować do pełna przed oddaniem auta.

„Donner” w podróży: co kto komu „daje” i jak „dają” na widok

Podawanie, wręczanie i informowanie: typowe „donner”

Czasownik donner wydaje się prosty, bo odpowiada naszemu „dać”. W podróży jednak tworzy kilka bardzo konkretnych kolokacji, które znacznie wykraczają poza zwykłe „dawanie” fizycznych przedmiotów.

• donner quelque chose à quelqu’un – dać coś komuś
• donner des informations – udzielić informacji
• donner un conseil – dać radę
• donner une réponse – udzielić odpowiedzi
• donner des explications – wyjaśnić (dać wyjaśnienia)

W kontekście podróży szczególnie przydają się:

• Vous pouvez me donner des informations sur les horaires ? – Czy może mi pan/pani udzielić informacji o rozkładzie?

Orientacja w mieście: jak „dać” kierunek, widok i stronę

Przy pytaniu o drogę donner łączy się z kierunkiem, stroną świata czy „widokiem” z pokoju. Dobrze oswoić te schematy, bo pojawiają się w niemal każdej rozmowie o lokalizacji.

• donner sur – wychodzić na (o oknie, pokoju)
• donner la direction – wskazać kierunek
• donner le chemin – wskazać drogę
• donner sur la cour / la rue – wychodzić na podwórze / ulicę

Typowe zdania w hotelach i na ulicy:

• La chambre donne sur la mer. – Pokój wychodzi na morze.
• Vous pouvez me donner la direction du centre-ville ? – Czy może mi pan/pani wskazać kierunek do centrum?
• Ça donne sur une rue très calme. – To wychodzi na bardzo spokojną ulicę.

Umówione godziny i „dawanie znaku”: kontakt i sygnały

Przy spotkaniach, umawianiu się i kontakcie z gospodarzami z serwisów noclegowych często pojawiają się gotowe wyrażenia z donner.

• donner rendez-vous à quelqu’un – umówić kogoś, wyznaczyć komuś spotkanie
• se donner rendez-vous – umówić się (wzajemnie)
• donner des nouvelles – dać znać, przekazać wieści
• donner un coup de fil – zadzwonić (potocznie)

Tak to najczęściej brzmi w realnych rozmowach:

• On se donne rendez-vous devant la gare ? – Umawiamy się przed dworcem?
• Donnez-moi des nouvelles quand vous arrivez. – Proszę dać znać, kiedy państwo przyjadą.
• Je vous donne un coup de fil en arrivant. – Zadzwonię do pana/pani po przyjeździe.

Odczucia i wrażenia: co „daje” wrażenie, przyjemność i strach

Francuzi chętnie używają donner, żeby opisać, jaki efekt coś na nich wywiera – krajobraz, lot, hostel czy przejazd nocnym autobusem.

• donner l’impression de – sprawiać wrażenie
• donner envie de – sprawiać, że ma się ochotę na
• donner le vertige – przyprawiać o zawrót głowy
• donner la chair de poule – wywoływać gęsią skórkę
• donner bonne / mauvaise impression – robić dobre / złe wrażenie

Na wakacjach łatwo o takie komentarze:

• La vue du sommet donne le vertige. – Widok ze szczytu przyprawia o zawrót głowy.
• Cette ville donne envie de rester plus longtemps. – To miasto aż się prosi, żeby zostać dłużej.
• L’hôtel donne une très bonne impression. – Hotel robi bardzo dobre wrażenie.

Połączenia czasowników: „prendre”, „faire”, „donner” i rzeczowniki podróżnicze

W wielu wyrażeniach o podróży sam rzeczownik (np. photo, décision, réservation) nic nie da, jeśli obok niego postawisz „zły” czasownik. Kilka par warto po prostu przyjąć jako całość.

• prendre une photo, ale faire un selfie
• prendre une décision, ale faire un choix – dokonać wyboru
• faire une réservation / faire la réservation, ale też prendre une chambre
• prendre un café, ale faire du café – robić kawę (przygotowywać)
• donner une réponse, ale częściej zwyczajne répondre

Różnica między nimi jest zwykle intuicyjna dla Francuza, ale dla Polaka łatwo tu o kalki z „zrobić” czy „wziąć”. Dobrze zapamiętać je z przykładowymi zdaniami:

• On prend un café en terrasse ? – Wypijemy kawę w ogródku?
• Attends, je fais du café. – Zaczekaj, robię kawę.
• Je dois faire un choix entre deux hôtels. – Muszę dokonać wyboru między dwoma hotelami.

Mini-trening: wybierz „prendre”, „faire” czy „donner”

Krótki zestaw zdań do przećwiczenia. Spróbuj samodzielnie wybrać właściwy czasownik, a potem porównaj z rozwiązaniem.

1. On va ______ un tour au bord de la mer ?
2. Je voudrais ______ une chambre avec vue sur le jardin.
3. Vous pouvez me ______ des informations sur les tarifs ?
4. On doit ______ la queue pour entrer dans la cathédrale.
5. Cette ville me ______ envie de revenir.
6. Je préfère ______ une assurance pour la voiture.

Rozwiązania:

1. faire un tour
2. prendre une chambre
3. donner des informations
4. faire la queue
5. donne envie
6. prendre une assurance

Gotowe wzorce zdań do natychmiastowego użycia

Dobrze mieć pod ręką kilka schematów, które można wypełnić dowolną treścią – godziną, miejscem czy aktywnością. Z czasownikami prendre, faire i donner wyglądają one tak:

• Je vais prendre __________ avant de __________.
  (Je vais prendre un café avant de partir. – Wezmę kawę przed wyjściem.)
• On peut faire __________ cet après-midi ?
  (On peut faire une visite du quartier cet après-midi ? – Możemy dziś po południu pozwiedzać dzielnicę?)
• Vous pouvez me donner __________ sur __________ ?
  (Vous pouvez me donner des informations sur les bus de nuit ? – Czy może mi pan/pani udzielić informacji o nocnych autobusach?)
• On se donne rendez-vous à __________ à __________ heures.
  (On se donne rendez-vous à l’entrée du musée à 10 heures. – Umawiamy się przy wejściu do muzeum o 10.)

Typowe potknięcia Polaków i jak ich uniknąć

W kontekście podróży często słychać kalki z polskiego, które brzmią nienaturalnie, choć zwykle są zrozumiałe. Kilka z nich da się szybko skorygować:

• *faire une photo zamiast prendre une photo
  On va prendre une photo devant la tour.
• *prendre la queue zamiast faire la queue
  On doit faire la queue pour les billets.
• *faire une décision zamiast prendre une décision
  On doit prendre une décision pour demain.
• *donner un ticket w znaczeniu „sprzedać bilet” – częściej vendre un billet lub donner un billet dosłownie „podać bilet”

Pomaga proste pytanie: „Czy to się słyszy w dialogach i filmach po francusku?”. Jeśli tak – przyjmij całość jako gotowy klocek, bez tłumaczenia słowo w słowo na polski.

Kolokacje na lotnisku i w samolocie: od „prendre l’avion” do „faire escale”

Przy samym locie i odprawie kręcą się zawsze te same połączenia. Zamiast tłumaczyć z polskiego „lecieć samolotem” czy „mieć przesiadkę”, lepiej użyć gotowych schematów z prendre i faire.

• prendre l’avion – lecieć samolotem (dosł. „wziąć samolot”)
• prendre un vol direct – polecieć lotem bezpośrednim
• prendre un vol avec escale – polecieć z przesiadką
• faire escale à… – mieć międzylądowanie / przesiadkę w…
• faire l’enregistrement – zrobić odprawę (na lotnisku)
• faire son check-in en ligne – zrobić odprawę online
• donner son passeport / ses papiers – podać paszport / dokumenty
• donner sa carte d’embarquement – okazać kartę pokładową

Typowe komunikaty podczas podróży lotniczej:

• On va prendre l’avion de 18 heures pour Paris. – Lecimy samolotem o 18 do Paryża.
• On fait escale à Francfort. – Mamy przesiadkę we Frankfurcie.
• Vous pouvez me donner votre passeport, s’il vous plaît ? – Poproszę o paszport.
• J’ai déjà fait mon check-in en ligne. – Zrobiłem już odprawę online.

Rezerwacje, bilety i płatności: co się „prend”, a co się „fait” lub „donne”

Przy rezerwowaniu noclegów, biletów czy płaceniu w kasie te trzy czasowniki pojawiają się w przewidywalnych konfiguracjach.

• faire une réservation – dokonać rezerwacji
• faire une réservation au nom de… – zarezerwować na nazwisko…
• prendre une option – zarezerwować wstępnie (opcja na bilet/pokój)
• prendre un billet – kupić (dosł. „wziąć”) bilet
• prendre un aller simple / un aller-retour – wziąć bilet w jedną stronę / tam i z powrotem
• donner un acompte – dać zaliczkę
• donner son numéro de carte – podać numer karty
• faire la note / la facture – wystawić rachunek / fakturę
• faire un reçu – wystawić pokwitowanie

Jak może wyglądać rozmowa w praktyce:

• Je voudrais faire une réservation au nom de Kowalski pour deux nuits. – Chciałbym zarezerwować na nazwisko Kowalski na dwie noce.
• Je vais prendre deux billets aller-retour, s’il vous plaît. – Poproszę dwa bilety tam i z powrotem.
• On donne un acompte de 20 % pour confirmer. – Daje się 20% zaliczki, żeby potwierdzić.
• Vous pouvez me faire une facture au nom de l’entreprise ? – Czy może mi pan/pani wystawić fakturę na firmę?

Jedzenie i picie w podróży: „prendre un verre”, „faire un pique-nique”, „donner faim”

Przy jedzeniu prendre często oznacza „zjeść/wypić”, faire – „organizować/przygotowywać”, a donner opisuje efekt na głodzie i pragnieniu.

• prendre un verre – iść na drinka / na coś do picia
• prendre le petit-déjeuner – jeść śniadanie
• prendre le déjeuner / le dîner – jeść obiad / kolację
• prendre un snack – przekąsić coś
• faire un pique-nique – urządzić piknik
• faire la cuisine – gotować
• faire un barbecue – zrobić grilla
• donner faim – robić apetyt, sprawiać, że ktoś jest głodny
• donner soif – wywoływać pragnienie

Kilka zdań, które przydają się niemal codziennie:

• On va prendre un verre sur la place ? – Idziemy na coś do picia na plac?
• On peut faire un pique-nique au bord du lac. – Możemy zrobić piknik nad jeziorem.
• Cette odeur me donne faim. – Ten zapach robi apetyt.
• La chaleur donne soif. – Od upału chce się pić.

Zwiedzanie i aktywności: „faire une visite”, „prendre part”, „donner un spectacle”

Przy atrakcjach turystycznych faire zazwyczaj łączy się z rodzajem aktywności, prendre – z udziałem w czymś, a donner – z organizacją wydarzenia.

• faire une visite guidée – zwiedzać z przewodnikiem
• faire une visite du musée / de la ville – zwiedzić muzeum / miasto
• faire une excursion – pojechać na wycieczkę
• faire une randonnée – iść na wędrówkę
• prendre part à une excursion – wziąć udział w wycieczce
• prendre des cours de surf / de ski – brać lekcje surfingu / jazdy na nartach
• donner un spectacle – dawać przedstawienie
• donner un concert – dawać koncert
• donner un cours – prowadzić zajęcia, lekcję

Przykłady z realnych sytuacji:

• On va faire une visite guidée du centre historique. – Idziemy na zwiedzanie starego miasta z przewodnikiem.
• Je voudrais prendre part à l’excursion de demain. – Chciałbym wziąć udział w jutrzejszej wycieczce.
• Ils donnent un concert gratuit sur la plage ce soir. – Dziś wieczorem dają darmowy koncert na plaży.

Transport miejski: „prendre le métro”, „faire un changement”, „donner un coup de main”

W komunikacji miejskiej prendre prawie zawsze idzie w parze z nazwą środka transportu, faire z przesiadkami i trasą, a donner pojawia się przy pomocy i instrukcjach.

• prendre le métro / le tram / le bus – jechać metrem / tramwajem / autobusem
• prendre la ligne 2, direction… – pojechać linią 2 w kierunku…
• prendre un taxi – wziąć taksówkę
• faire un changement – przesiadać się
• faire un changement à… – przesiąść się na stacji…
• faire le trajet en bus – pokonać trasę autobusem
• donner un coup de main – pomóc (dosł. „dać pomocną rękę”)
• donner des indications – dawać wskazówki (np. dojazdu)

Zestaw użytecznych zdań na każdy dzień w dużym mieście:

• On prend le métro ou on y va à pied ? – Jedziemy metrem czy idziemy pieszo?
• Vous devez faire un changement à la station République. – Musi się pan/pani przesiąść na stacji République.
• Je peux vous donner un coup de main avec vos bagages. – Mogę pomóc z bagażami.
• Il m’a donné des indications très claires pour venir. – Dał mi bardzo jasne wskazówki, jak przyjechać.

Zakupy i pamiątki: „prendre”, „faire un prix”, „donner un reçu”

Przy zakupach podróżniczych łatwo wpaść w pułapki dosłownych tłumaczeń. Sprzedawca raczej „robi cenę”, a nie „daje rabat” w sensie dosłownym.

• prendre un souvenir – wziąć pamiątkę
• prendre un plan de la ville – wziąć plan miasta
• prendre un guide touristique – wziąć przewodnik turystyczny (książkę)
• faire les courses – zrobić zakupy (spożywcze)
• faire du shopping – iść na zakupy (ubrań, rzeczy)
• faire un prix – „zrobić cenę”, dać zniżkę
• donner un reçu – dać paragon / pokwitowanie
• donner la monnaie – wydać resztę

Dialog w sklepie z pamiątkami może brzmieć tak:

• Je vais prendre ce souvenir et une carte postale. – Wezmę tę pamiątkę i kartkę pocztową.
• Vous pouvez me faire un prix si j’en prends deux ? – Może pan/pani zrobić lepszą cenę, jeśli wezmę dwie?
• Vous me donnez un reçu, s’il vous plaît ? – Czy może mi pan/pani dać paragon?

Noclegi i komfort: „faire le lit”, „prendre une douche”, „donner sur la cour”

W hotelu czy apartamencie kręcimy się zwykle wokół tych samych czynności: mycie, sprzątanie, ustawianie pokoju. Tu też działają konkretne kolokacje.

• prendre une douche – wziąć prysznic
• prendre un bain – wziąć kąpiel
• prendre les clés – odebrać klucze
• faire le lit – pościelić łóżko
• faire le ménage – sprzątać
• faire la chambre – sprzątnąć pokój (hotelowo)
• donner sur la cour / la rue – wychodzić na podwórze / ulicę (powtórzone tu w typowym kontekście noclegu)
• donner une couverture en plus – dać dodatkowy koc

Kilka naturalnych zdań przy meldowaniu i na miejscu:

• Je vais prendre une douche avant de sortir. – Wezmę prysznic przed wyjściem.
• On vient faire la chambre vers 10 heures. – Przyjdziemy posprzątać pokój około 10.
• La chambre donne sur une rue très calme. – Pokój wychodzi na bardzo spokojną ulicę.
• Vous pouvez nous donner une couverture en plus ? – Czy mogą nam państwo dać dodatkowy koc?

Stany, emocje i zdrowie w podróży: „ça fait mal”, „prendre froid”, „donner le mal de mer”

Gdy w grę wchodzi samopoczucie, faire zwykle opisuje ból, prendre – łapanie infekcji, a donner – przyczynę złego (lub dobrego) stanu.

• faire mal – boleć, sprawiać ból
• ça me fait mal – to mnie boli
• faire du bien – dobrze robić (np. spacer)
• prendre froid – przeziębić się
• prendre un coup de soleil – dostać udaru słonecznego / mocno się spalić
• prendre des médicaments – brać leki
• donner le mal de mer – wywoływać chorobę morską
• donner mal à la tête – powodować ból głowy

Tak o tym mówią francuscy turyści:

• Cette marche en montagne fait du bien. – Ten górski spacer dobrze robi.
• J’ai pris froid dans le bus de nuit. – Przeziębiłem się w nocnym autobusie.
• Les vagues me donnent le mal de mer. – Fale wywołują u mnie chorobę morską.
• Ce bruit me donne mal à la tête. – Ten hałas powoduje ból głowy.

Najczęstsze „fałszywi przyjaciele” z „faire”, „prendre” i „donner” w podróży

Kilka schematów aż się prosi o dosłowne tłumaczenie z polskiego, ale po francusku funkcjonują inaczej. Zmiana jednego czasownika wystarczy, żeby zdanie brzmiało naturalnie.

• *prendre un rendez-vous avec quelqu’un dans mieście w znaczeniu „umówić się z kimś na miasto”
  Lepsze: On se donne rendez-vous en ville.
• *faire un taxi w znaczeniu „wziąć taksówkę”
  Poprawnie: prendre un taxi.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy we francuskim użyć „prendre”, a kiedy „aller” przy transporcie?

W codziennej mowie przy środkach transportu znacznie częściej używa się prendre niż aller. Francuzi mówią: prendre le métro, prendre le bus, prendre le train, prendre un taxi, tam gdzie po polsku powiemy „jechać metrem/busem/pociągiem” czy „wziąć taksówkę”. Konstrukcje typu aller en bus nie są błędne, ale w dialogach brzmią mniej naturalnie niż prendre.

Praktycznie: pytając „Jedziemy metrem?” powiesz po francusku: On prend le métro ?, a nie On va en métro ?.

Jak po francusku naturalnie zamawiać jedzenie i picie w restauracji?

Najbardziej naturalny czasownik to prendre. Zamiast tłumaczyć dosłownie „zamawiać” lub „pić”, Francuzi mówią: prendre un café, prendre un thé, prendre un plat, prendre le déjeuner, prendre le dîner. Kelner bardzo często zapyta: Qu’est-ce que vous prenez ? („Co państwo biorą?”) albo Vous prenez quelque chose à boire ?.

Możesz odpowiedzieć np.: Je vais prendre un café, s’il vous plaît. albo Je prends le plat du jour. – to brzmi w 100% naturalnie.

Jak powiedzieć po francusku „robić zakupy”, „stać w kolejce”, „zwiedzać” podczas podróży?

W tych kontekstach króluje czasownik faire. Typowe kolokacje to:

• faire la queue – stać w kolejce
• faire les courses – robić zakupy (głównie spożywcze)
• faire des achats – robić zakupy ogólnie, np. pamiątek
• faire une visite – zwiedzać (dosł. „robić wizytę”)
• faire un tour – zrobić rundkę po mieście
• faire une excursion – wybrać się na wycieczkę

Przykład: On doit faire la queue pour acheter les billets. („Musimy postać w kolejce, żeby kupić bilety.”).

Jak po francusku powiedzieć „kupić bilet”, „bilet w jedną / w obie strony”?

Przy biletach również bardzo często używa się prendre. Typowe połączenia to:

• prendre un billet – kupić bilet (dosł. „wziąć bilet”)
• prendre un aller simple – wziąć bilet w jedną stronę
• prendre un aller-retour – wziąć bilet w obie strony

Możesz powiedzieć np.: Je voudrais prendre un billet aller-retour pour Lyon, s’il vous plaît. albo Je vais prendre un aller simple pour Paris..

Jak poprawnie mówić po francusku o rezerwacji hotelu i pokoju?

W kontekście noclegu naturalne są kolokacje z prendre. Francuzi mówią:

• prendre une chambre – wziąć / wynająć pokój
• prendre une nuit de plus – zostać na jeszcze jedną noc
• prendre le petit-déjeuner à l’hôtel – jeść śniadanie w hotelu

Przy meldowaniu możesz powiedzieć: Je voudrais prendre une chambre pour deux nuits., a przedłużając pobyt: On peut prendre une nuit de plus ?.

Jak po francusku mówić „robić zdjęcia” i „jest ładna pogoda” na wyjeździe?

Zarówno przy zdjęciach, jak i pogodzie używa się głównie faire. Typowe wyrażenia to:

• faire des photos – robić zdjęcia
• faire un selfie – robić selfie
• Il fait beau / mauvais – jest ładna / brzydka pogoda
• Il fait chaud / froid – jest ciepło / zimno

Przykłady: On a fait plein de photos. („Zrobiliśmy mnóstwo zdjęć.”), Il fait beau aujourd’hui, on va faire une balade. („Dziś jest ładna pogoda, pójdziemy na spacer.”).

Jakie inne przydatne kolokacje z „prendre” warto znać w podróży?

Poza transportem, jedzeniem i hotelem prendre pojawia się w wielu typowych sytuacjach organizacyjnych:

• prendre une décision – podjąć decyzję
• prendre le temps de – poświęcić czas na
• prendre un risque – podjąć ryzyko
• prendre une assurance – wziąć ubezpieczenie
• prendre place – zająć miejsce, usiąść
• prendre un rendez-vous – umówić się (np. na konkretną godzinę wejścia)

Typowe zdania: On va prendre le temps de visiter le quartier., Je préfère prendre une assurance voyage., Vous pouvez prendre place, je reviens..

Najważniejsze punkty

• W podróżnym francuskim kluczowe są trzy proste czasowniki: prendre, faire i donner, bo tworzą dziesiątki naturalnych kolokacji używanych na co dzień.
• Zamiast uczyć się pojedynczych słówek, warto opanować gotowe połączenia (np. prendre le métro, faire la queue, donner sur la mer), dzięki czemu język brzmi bardziej naturalnie i „lokalsowo”.
• Prendre dominuje w transporcie: używa się go do środków transportu i połączeń (prendre le métro, le bus, le train, un taxi, une correspondance, la sortie n°3), zamiast bardziej „szkolnych” konstrukcji.
• W kontekście jedzenia i picia prendre zastępuje polskie „zamawiać” i „pić/jeść” (prendre un café, un verre, le petit-déjeuner, un plat), a pytanie w restauracji to typowo: Qu’est-ce que vous prenez ?
• Przy zakwaterowaniu również używa się prendre (prendre une chambre, prendre une nuit de plus, prendre le petit-déjeuner à l’hôtel), co upraszcza rezerwacje i rozmowy w hotelu.
• Prendre pojawia się też w sytuacjach organizacyjnych i „abstrakcyjnych”: prendre une décision, le temps de…, des photos, un risque, une assurance, place, un rendez-vous, co sprawia, że jeden czasownik pokrywa wiele różnych polskich czasowników.

Kolejna porcja wiedzy:

• 

  Czasownik faire w praktyce: sport, pogoda i…

• 

  5 francuskich czasowników na dobry początek

• 

  Francuski szyk zdania – codzienne przykłady

• 

  Francuskie czasowniki: Jak opanować najważniejsze z nich?

• 

  Dzień 9: Francuskie idiomy, które warto znać na start

• 

  Jak wygląda francuska codzienność z perspektywy Polaka?